vestihИзвестия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наукProceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series2524-23692524-2377The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"10.29235/2524-2369-2024-69-3-230-240vestih-1033Research ArticleЛИТЕРАТУРОВЕДЕНИЕLITERATURE STUDIESСпецыфіка рубаі ў беларускай паэзіі канца ХХ – пачатку ХХІ ст.The specifics of rubai in Belarusian poetry end of XX – beginning of XXI centuryhttps://orcid.org/0000-0002-5285-5735БорисюкТ. ПBarysyukT. P.

Борисюк Татьяна Петровна – научный сотрудник

ул. Сурганова, 1, корп. 2, 220072, Минск

Tatsiana P. Barysyuk – Researcher 

1 Surganov Str., Bldg 2, Minsk 220072, Belarus

btp@tut.byЦентр исследований белорусской культуры, языка и литературы Национальной академии наук БеларусиCenter for Belarusian Culture, Language and Literature researches of the National Academy of Sciences of Belarus202401082024693230240Copyright © Борисюк Т.П., 20242024Борисюк Т.П.Barysyuk T.P.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/1033

В идейно-жанровом ключе проанализировано современное состояние рубаи белорусских поэтов Евгения Миклашевского, Владимира Лебедева, Галины Загурской, Веры Буландо, Игоря Прокоповича, Эдуарда Дубенецкого, Алеся Палынского, Сержа Минскевича, Олега Грушецкого, Артёма Орешонка, Ганада Чарказяна (чаргави), Рыгора Бородулина и Змитрака Морозова, а также рубаиподобные произведения Рыгора Бородулина и Змитрака Морозова (четверостишия). В произведениях названных авторов доминируют философская тематика и афористический способ высказывания. Эта восточная форма органично прижилась на белорусской почве и вызывает повышенный интерес у современных белорусских поэтов.

In the ideological and genre key, the current state of the rubaies of Belarusian poets Yauhen Miklasheusky, Uladzimir Lebedzeu, Halina Zahurskaya, Vera Bulanda, Ihar Prakapovich, Ales’ Palynsky, Eduard Dubianetsky, Serge Minskevich, Aleh Hrushetsky, Artem Arashonak, Ganad Charkazian (chargavi), Ryhor Baradulin and Zmitrok Marozau, as well as rubai-like works by Ryhor Baradulin and Zmitrok Marozau (quatrains) have been studied. The works of these authors are dominated by philosophical themes and aphoristic way of speaking. This oriental form organically took root on Belarusian soil and is of great interest to modern Belarusian poets.

современная белорусская поэзиярубаитвердая форма стихарубаиподобные произведениячетверостишиеидеяmodern Belarusian poetryrubaisolid form of verserubai-like worksquatrainideaReferencesРагойша, В. П. Верш. Паэзія: энцыкл. давед. / В. П. Рагойша. – Мінск: Беларус. Энцыкл., 2020. – 471 с.Ragoisha V. P. Verse. Poetry: an encyclopedic guide. Minsk, Belaruskaya Entsyklapedyya Publ., 2020. 471 p. (in Belarusian).Квятковский, А. П. Поэтический словарь / А. П. Квятковский. – М.: Совет. энцикл., 1966. – 375 с.Kvyatkovskii A. P. Poetic dictionary. Moscow, Sovetskaya Entsiklopediya Publ., 1966. 375 p. (in Russian).Рубаи [Электронный ресурс] // ВикипедиЯ. – Режим доступа: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B8. – Дата доступа: 22.12.2022.Rubaʿi. WikipediA. Available at: https://en.wikipedia.org/wiki/Ruba%CA%BFi (accessed 22.12.2022).Поэзия Востока: [сборник / пер. с фарси С. Липкина и др.]. – М.: Слово / Slovo, 2010. – 645 с. – (Библиотека зарубежной классики; 5).Poetry of the East. Moscow, Slovo Publ., 2010. 645 p. (in Russian).Губайдулина, С. А. «Рубайят» [Электронный ресурс] / С. А. Губайдулина // Музыкальные сезоны. – Режим доступа: https://musicseasons.org/sofiya-asgatovna-gubajdulina-rubajyat/. – Дата доступа: 20.12.2022.Gubaidulina S. A. “Rubaiyat”. Musical seasons. Available at: https://musicseasons.org/sofiya-asgatovna-gubajdulina-rubajyat/ (accessed 20.12.2022) (in Russian).Садохин, А. П. Культурология: теория и история культуры: учеб. пособие / А. П. Садохин. – М.: Эксмо, 2007. – 623 с. – (Образовательный стандарт ХХІ).Sadokhin A. P. Culturology: theory and history of culture. Moscow, Eksmo Publ., 2007. 623 p. (in Russian).Брагинский, И. Персидская литература: крат. очерк / И. Брагинский, Д. Комиссаров. – М.: Изд-во вост. лит., 1963. – 213 с. – (Литература Востока / Акад. наук СССР, Ин-т народов Азии).Braginskii I., Komissarov D. Persian literature. Moscow, Publishing house of East literature, 1963. 213 p. (in Russian).Рагойша, В. П. Уводзіны ў літаратуразнаўства: вучэб. дапам.: у 2 ч. / В. П. Рагойша, М. П. Кенька, Т. А. Марозава; пад рэд. В. П. Рагойшы. – Мінск: БДУ, 2012. – Ч. 2: Паэтыка. Тэорыя літаратуразнаўчага працэсу. – 239 с. – (Класічнае ўніверсітэцкае выданне).Ragoisha V. P., Ken’ka M. P., Marozava T. A. Introduction to literary studies. Part 2. Poetics. Theory of literary research process. Minsk, Belarusian State University, 2012. 239 p. (in Belarusian).Дворянков, Н. А. Строфика поэзии пашто / Н. А. Дворянков // Проблемы восточного стихосложения: сб. ст. / АН СССР, Ин-т востоковедения; редкол.: И. С. Брагинский [и др.]. – М., 1973. – С. 25–59.Dvoryankov N. A. Strophic poetry Pashto. Problemy vostochnogo stikhoslozheniya: sbornik statei [Problems of Eastern versification: collection articles]. Moscow, 1973, pp. 25–29 (in Russian).Хаям, А. Рубаі / А. Хаям; пер. з фарсі-кабулі Р. Барадулін; [уклад. і даслоўнікі В. Я. Чамбарысава]. – Мінск: Маст. літ., 1989. – 94 с.Khayyam O. Rubai. Minsk, Mastatskaya litaratura Publ., 1989. 94 p. (in Belarusian).Хаям, У. Выбраныя рубаі / У. Хаям; пер. з фарсі-кабулі Р. Барадуліна. – Мінск: Зміцер Колас, 2016. – 88 с. – (Паэты планеты).Khayyam O. Selected Rubai. Minsk, Zmitser Kolas Publ., 2016. 88 p. (in Belarusian).Хаям, А. Выбраныя старонкі / А. Хаям; [пер. Р. Барадуліна, В. Шніпа, Г. Аўласенкі]. – Мінск: Звязда, 2022. – 287 с.Khayyam O. Selected pages. Minsk, Zvyazda Publ., 2022. 287 p. (in Belarusian).Хаям, А. «Свет у табе, вакол цябе нічога»: [рубаі] / А. Хаям; пер. В. Шніп // Літ. і мастацтва. – 2021. – 21 мая (№ 20). – С. 10.Khayyam O. “The world is in you, there is nothing around you”: [Rubai]. Litaratura i mastatstva [Literature and Arts], 2021, May 21, no. 20, p. 10 (in Belarusian).Багдановіч, М. Поўны збор твораў: у 3 т. / М. Багдановіч. – Мінск: Навука і тэхніка, 1991. – Т. 1: Вершы, паэмы, пераклады, наследаванні, чарнавыя накіды – 752 с.Bagdanovich M. Complete collection of works. Vol. 1. Poems, poems, translations, legacies, rough drafts. Minsk, Navuka i tekhnika Publ., 1991. 752 p. (in Belarusian).Танк, М. Збор твораў: у 13 т. / М. Танк. – Мінск: Беларус. навука, 2008. – Т. 5. – 454 с.Tank M. Collection of works. Vol. 5. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2008. 454 p. (in Belarusian).Барадулін, Р. Збор твораў: у 5 т. / Р. Барадулін. – Мінск: Маст. літ., 1999. – Т. 3: Паэмы. Вершы. – 335 с.Baradulin R. Collection of works. Vol. 3. Poems. Verses. Minsk, Mastatskaya litaratura Publ., 1999. 335 p. (in Belarusian).Лужанін, М. Збop твopaў: у 4 т. / М. Лyжaнiн. – Мiнcк: Маст. літ., 1981. – Т. 3: Пaдapoжныя нiзкi; Вepшы 1966–1973; Як нapaджaўcя нoвы cвeт; Рэпapтaж з pyбцoм нa cэpцы. – 511 c.Luzhanin M. Body composition. Vol. 3. Underlying lows; Verses 1966–1973; How the new world was born; Report with a fish on a chain. Minsk, Mastatskaya litaratura Publ., 1981. 511 p. (in Belarusian).Янішчыц, Я. Дзень вечаровы: лірыка / Я. Янішчыц. – Мінск: Маст. літ., 1974. – 78 с.Yanishchyts Ya. Evening day: lyrics. Minsk, Mastatskaya litaratura Publ., 1974. 78 p. (in Belarusian).Крупенька, Я. Юбілейныя бліны: гумар і сатыра / Я. Крупенька. – Мінск: Маст. літ., 1984. – 55 с.Krupen’ka Ya. Jubilee pancakes: humor and satire. Minsk, Mastatskaya litaratura Publ., 1984. 55 p. (in Belarusian).Федарцова, Т. М. Асваенне беларускай версіфікацыяй цвёрдых вершаваных формаў: рубаі / Т. М. Федарцова // Міжнародныя Шамякінскія чытанні «Пісьменнік – Асоба – Час»: матэрыялы II Міжнар. навук.-практ. канф., Мазыр, 20–21 кастр. 2011 г. / Мазыр. дзярж. пед. ун-т; [рэдкал.: А. У. Сузько (адк. рэд.) і інш.]. – Мазыр, 2011. – С. 101–106.Fedartsova T. M. Mastering Belarusian versification of solid verse forms: rubai. Mіzhnarodnyya Shamyakіnskіya chytannі «Pіs’mennіk – Asoba – Chas»: materyyaly II Mіzhnarodnai navukova-praktychnai kanferentsyi, Mazyr, 20– 21 kastrychnika 2011 g. [International Shamyakin’s readings “Writer – Person – Time”: materials II International science and practice conference, Mazyr, October 20–21, 2011]. Mazyr, 2011, pp. 101–106 (in Belarusian).Гоўзіч, І. М. Усходняя вершаваная форма рубаі ў творчасці М. Багдановіча і паэзіі другой паловы ХХ стагоддзя / І. М. Гоўзіч // Творчасць Максіма Багдановіча ў кантэксце сусветнай літаратуры: матэрыялы Міжнар. навук. канф. да 120-годдзя з дня нараджэння Максіма Багдановіча (Мінск, 25–26 лістап. 2011 г.) / НАН Беларусі, Ін-т мовы і літаратуры; [рэдкал.: А. А. Манкевіч (уклад.) і інш.]. – Мінск, 2011. – С. 100–104.Gouzich I. M. Eastern verse form of rubai in the work of M. Bogdanovich and poetry of the second half of the 20th century. Tvorchasts’ Maksіma Bagdanovіcha u kantekstse susvetnai lіtaratury: materyyaly Mіzhnarodnai navukovai kanferentsyi da 120-goddzya z dnya naradzhennya Maksіma Bagdanovіcha (Mіnsk, 25–26 lіstapada 2011 g.) [Creativity of Maxim Bogdanovich in the context of world literature: materials International of science conference to the 120th anniversary of the birth of Maxim Bogdanovich (Minsk, November 25–26, 2011)]. Minsk, 2011, pp. 100–104 (in Belarusian).Міклашэўскі, Я. Вершы / Я. Міклашэўскі // Маладосць. – 2000. – № 2. – С. 190–206.Miklasheuski Ya. Verses. Maladosts’ [Early], 2000, no. 2, pp. 190–206 (in Belarusian).. Пракаповіч, І. «Мой Храм – Беларусь…»: [вершы] / І. Пракаповіч // Род. слова. – 1992. – № 11. – С. 74–75.Prakapovich I. “My Temple – Belarus...”: poems. Rodnae slova [Native Word], 1992, no. 11, pp. 74–75 (in Belarusian).Буланда, В. Мне не жыць без цябе…: вершы / В. Буланда. – Барысаў: [б. в.], 1997. – 110 с.. Bulanda V. I can’t live without you...: poems. Borisov, 1997. 110 p. (in Belarusian).Арашонак, А. [Вершы] / А. Арашонак // Першацвет. – 2001. – № 11. – С. 45.Arashonak A. [Poems]. Pershatsvet [Primrose], 2001, no. 11, p. 45 (in Belarusian).Инь и ян [Электронный ресурс] // ВикипедиЯ. – Режим доступа: https://ru.wikipedia.org/wiki/Инь_и_ян. – Дата доступа: 25.12.2022.Yin and yang. WikipediA. Available at: https://en.wikipedia.org/wiki/Yin_and_yang (accessed 25.12.2022).Дубянецкі, Э. Душы маёй няскончаны палёт: кніга паэзіі / Э. Дубянецкі. – Мінск: Кнігазбор, 2011. – 124 с.Dubyanetski E. My soul’s unfinished flight: a book of poetry. Minsk, Knigazbor Publ., 2011. 124 p. (in Belarusian).Мінскевіч, С. Адвечны рэчытатыў: [вершы] / С. Мінскевіч // Дзеяслоў. – 2013. – № 2 (63). – С. 152–157.Minskevich S. Eternal recitative: [poems]. Dzieyaslou [Verb], 2013, no. 2 (63), pp. 152–157 (in Belarusian).Лебедзеў, У. Несціханае рэха: зб. паэзіі / У. Лебедзеў. – Брэст: Альтернатива, 2013. – 75 с.Lebedzeu U. Unquenchable echo: a collection of poetry. Brest, Al’ternativa Publ., 2013. 75 p. (in Belarusian).Палынскі, А. [Рубаі] [Электронны рэсурс] / А. Палынскі. – Рэжым доступу: https://www.facebook.com/profile.php?id=1504090002. – Дата доступу: 10.03.2023.Palynski A. Rubai. Available at: https://www.facebook.com/profile.php?id=1504090002 (accessed 10.03.2023) (in Belarusian).Чарказян, Г. Чаргаві / Г. Чарказян; пер. з курд. М. Мятліцкага // Полымя. – 2007. – № 6. – С. 100–113.Charkazyan G. Chargavi: translate from Kurdish. Polymya [Flame], 2007, no. 6, pp. 100–113 (in Belarusian).Барадулін, Р. Вершатэрапія / Р. Барадулін // Дзеяслоў. – 2013. – № 2 (63). – С. 5–20.. Baradulin R. Poetherapy. Dzieyaslou [Verb], 2013, no. 2 (63), pp. 5–20 (in Belarusian).Барадулін, Р. Халодная памяць вады / Р. Барадулін. – Мінск: Рым.-Катал. парафія св. Сымона і св. Алены, 2010. – 497 с.Baradulin R. Cold memory of water. Minsk, Roman Catholic parish of St. Simon and St. Elena, 2010. 497 p. (in Belarusian).Барадулін, Р. Карані цішыні… : [вершы] / Р. Барадулін // Дзеяслоў. – 2012. – № 1 (56). – С. 5–18.. Baradulin R. The roots of silence…: poems. Dzieyaslou [Verb], 2012, no. 1 (56), pp. 5–18 (in Belarusian).Барадулін, Р. Шляхам бульбы: [вершы] / Р. Барадулін // Дзеяслоў. – 2013. – № 6 (67). – С. 5–15.. Baradulin R. By potato: poems. Dzieyaslou [Verb], 2013, no. 6 (67), pp. 5–15 (in Belarusian).Марозаў, З. І жаўранка накцюрн у паднябессі…: вершы, санеты, вянкі санетаў / З. Марозаў. – Мінск: Чатыры чвэрці, 2021. – 187 с.Marozau Z. And a lark nocturne in heaven...: poems, sonnets, wreaths of sonnets. Minsk, Chatyry chvertsi Publ., 2021. 187 p. (in Belarusian).

The authors declare that there are no conflicts of interest present.