vestihИзвестия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наукProceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series2524-23692524-2377The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"10.29235/2524-2369-2025-70-1-7-14vestih-1056Research ArticleСтатьиДасягненні і перспектывы развіцця акадэмічнай гуманітарыстыкіAchievements and prospects of academic humanitarian science developmentКаваленяА. А.KavaleniaA. A.

Коваленя Александр Александрович – академик, доктор исторических наук, профессор, академик­секретарь

пр. Независимости, 66, 220072, Минск

Aliaksandr A. Kavalenia – Аcademician, D. Sc. (Hist.), Professor. Academic secretary 

66 Nezavisi mosti Ave., Minsk 220072

humanity@presidium.bas-net.byЛяўковічВ. І.LiaukovichV. I.

Левкович Василий Иванович – кандидат философских наук, заместитель академика­секретаря

пр. Независимости, 66, 220072, Минск

Vasili I. Liaukovich – Ph. D. (Philos.). Deputy academic secretary

66 Nezavisi mosti Ave., Minsk 220072

humanity@presidium.bas-net.byЮшкевічВ. С.YushkevichV. S.

Юшкевич Ольга Сергеевна – кандидат филологических наук, ученый секретарь

пр. Независимости, 66, 220072, Минск

Volha S. Yushkevich – Ph. D. (Philol.). Scientific secretary

66 Nezavisi mosti Ave., Minsk 220072

okuh@mail.ruАддзяленне гуманітарных навук і мастацтваў Нацыянальнай акадэміі навук БеларусіDepartment of Humanities and Arts of the National Academy of Sciences of Belarus2025280120257017­-14Copyright © Каваленя А.А., Ляўковіч В.І., Юшкевіч В.С., 20252025Каваленя А.А., Ляўковіч В.І., Юшкевіч В.С.Kavalenia A.A., Liaukovich V.I., Yushkevich V.S.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/1056

Анализируются достижения ученых Отделения гуманитарных наук и искусств Национальной академии наук Беларуси за период 2021–2024 гг. Отмечаются наиболее крупные результаты и опубликованные фундаментальные труды, раскрывающие богатейший историко­культурный и духовный потенциал белорусского народа и не имеющие аналогов за рубежом. Показаны место и роль социально-­гуманитарных наук в белорусском обществе. Подчеркивается, что главными задачами исследований ученых-­гуманитариев являются аргументированное отстаивание исторической правомерности белорусской государственности и национально­-государственных интересов Республики Беларусь в мировом сообществе, сохранение духовных и материальных историко-­культурных ценностей белорусского народа, укрепление международного престижа страны и белорусской гуманитарной науки. Обозначены перспективные направления научных исследований в социально-­гуманитарных науках. 

The article analyzes the results and achievements of scholars the Department of Humanities and Arts of the National Academy of Sciences of Belarus in 2021–2024. The work denotes unparalleled and the most important fundamental studies that reveal rich historical, cultural and spiritual heritage of Belarusian people. Authors also show the place and the role of social and humanitarian sciences in Belarusian society.

The work stresses that the main objective of the research of scholars­humanists is not only the defence of the historical legitimacy of the Belarusian statehood and national­state interests of the Republic of Belarus in the world community, but also the preservation of the spiritual, material, historical and cultural values of Belarusian people and the strengthening of both: the country’s international prestige and Belarusian humanitarian science.

And finally, the paper presents quantitative results of the research and the most significant practical achievements of scholars accomplished in the recent years. Promising directions of scientific research in the social and humanitarian sciences are outlined.

социально-­гуманитарные наукиобществогосударственностьгуманитарная безопасностьразвитиеhumanities and social sciencessocietystatehoodhumanitarian securitydevelopmentReferencesАкадэмічная гуманітарыстыка: важнейшыя вынікі 2021 года / НАН Беларусі, Аддз­не гуманітар. навук і мастацтваў. – Мінск: Беларус. навука, 2022. – 221 с.Academic humanitarian science: the most important results of 2021. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2022. 221 p. (in Belarusian).Акадэмічная гуманітарыстыка: важнейшыя вынікі 2022 года / НАН Беларусі, Аддз­не гуманітар. навук і мастацтваў. – Мінск: Беларус. навука, 2023. – 240 с.Academic humanitarian science: the most important results of 2022. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2023. 240 p. (in Belarusian).Акадэмічная гуманітарыстыка: важнейшыя вынікі 2023 года / НАН Беларусі, Аддз­не гуманітар. навук і мастацтваў. – Мінск: Беларус. навука, 2024. – 226 с.Academic humanitarian science: the most important results of 2023. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2024. 226 p. (in Belarusian).Летопись – память белорусского народа. – URL: https://belletapis.by/ (дата обращения: 28.11.2024).Chronicle – the memory of the Belarusian people. Available at: https://belletapis.by/ (accessed 28.11.2024) (in Russian).Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя: у 10 т. / НАН Беларусі, Ін­т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. – Мінск: Беларус. Энцыкл., 2004–2021. – 10 т.Towns and villages of Belarus: in 10 vol. Minsk, Belaruskaya Entsyklapedyya Publ., 2004–2021. 10 vol. (in Belarusian).Гістарычны слоўнік беларускай мовы: інфарм.­давед. вып. / [Н. В. Паляшчук і інш.]; рэдкал.: Н. В. Паляшчук (адк. рэд.), Э. В. Ярмоленка, С. М. Макітрук. – Мінск: Беларус. навука, 2022. – 273 с.Palyashchuk N. V., Yarmolenka E. V., Makіtruk S. M. (eds.). The Historical dictionary of the Belarusian language: information and reference edition. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2024. 273 p. (in Belarusian).Гістарычны слоўнік беларускай мовы: у 37 вып. / НАН Беларусі, Ін­т мовазнаўства; пад рэд. А. М. Булыкі, А. І. Жураўскага. – Мінск: Беларус. навука, 1982–2017. – 37 вып.Bulyka A. M., Zhurauski A. І. (eds.). The historical dictionary of the Belarusian language. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 1982–2017. 37 vol. (in Belarusian).Русско­белорусский системный семантический словарь: в 2 т. / НАН Беларуси, Центр исслед. белорус. культуры, яз. и лит., Ин­т языкознания. – Минск: Беларус. навука, 2023. – 2 т.Russian-Belarusian sistem semantic dictionary: in 2 vol. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2023. 2 vol. (in Russian).Слоўнік беларускай мовы / НАН Беларусі, Ін­т мовазнаўства; навук. рэд. В. П. Русак. – Мінск: Беларус. навука, 2024. – 914 с.Rusak V. P. (ed.). Dictionary of the Belarusian literary language. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2024. 914 р. (in Belarusian).Граматычны слоўнік дзеяслова: А – Я / НАН Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін­т мовазнаўства; уклад.: В. П. Русак [і інш.]; навук. рэд. В. П. Русак. – Мінск: Беларус. навука, 2024. – 1151 с.Rusak V. P. (ed.). The Grammatical dictionary of the verb: A – Z. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2024. 1151 р. (in Belarusian).Лексічны атлас беларускіх народных гаворак: аналіт. і давед.­інфарм. матэрыялы / НАН Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін­т мовазнаўства. – Мінск: Беларус. навука, 2024. – 573 с.Lexical atlas of Belarusian folk speeches: analytical and reference materials. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2024. 573 р. (in Belarusian).Социокультурные практики населения Беларуси в условиях цифровой трансформации / Д. К. Безнюк [и др.]; науч. ред. Д. К. Безнюк. – Минск: Беларус. навука, 2022. – 195 с.Beznyuk D. K. (ed.). Sociocultural practices of the population of Belarus in the context of digital transformation. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2024. 195 р. (in Russian).Трошкі бліжэй да Сонца, трошкі далей ад Месяца: беларуская народная філасофія / Т. В. Валодзіна [і інш.]; уклад. і агул. рэд.: І. М. Дубянецкая, С. І. Санько. – Мінск: Беларус. навука, 2021. – 481 с.Dubyanetskaya І. M., San’ko S. І. (eds.). A little closer to the Sun, a little further from the Moon: Belarusian folk philosophy. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2021. 481 р. (in Belarusian).Традыцыйны светалад беларусаў: у 5 іл. кн. / НАН Беларусі, Ін­т філасофіі. – Мінск: Беларус. навука, 2023. – Кн. 1: Касмалогія / уклад. і агул. рэд.: І. М. Дубянецкая, С. І. Санько; аўт. тэкстаў: Т. В. Валодзіна [і інш.]. – 85 с.Dubyanetskaya І. M., San’ko S. І. (eds.). Traditional worldview of belarusians. Vol. 1. Cosmology. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2023. 85 р. (in Belarusian).Традыцыйны светалад беларусаў: у 5 іл. кн. / НАН Беларусі, Ін­т філасофіі. – Мінск: Беларус. навука, 2023. – Кн. 2: Сфера сакральнага. Народная тэалогія / уклад. і агул. рэд.: І. М. Дубянецкая, С. І. Санько; аўт. тэкстаў: Т. В. Валодзіна [і інш.]. – 92 с.Dubyanetskaya І. M., San’ko S. І. (eds.). Traditional worldview of belarusians. Vol. 2. Sphere of the sacred. Folk Theology. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2023. 92 р. (in Belarusian).Традыцыйны светалад беларусаў: у 5 іл. кн. / НАН Беларусі, Ін­т філасофіі. – Мінск: Беларус. навука, 2024. – Кн. 3: Чалавек / уклад. і агул. рэд.: І. М. Дубянецкая, С. І. Санько; аўт. тэкстаў: Т. В. Валодзіна [і інш.]. – 97 с.Dubyanetskaya І. M., San’ko S. І. (eds.). Traditional worldview of belarusians. Vol. 3. Human being. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2024. 97 р. (in Belarusian).Гісторыя філасофскай і грамадска­палітычнай думкі Беларусі: у 6 т. / НАН Беларусі, Iн­т філасофіі. – Мінск: Беларус. навука, 2008–2017. – Т. 1–4.The History of Philosophical and socio-political thought of Belarus: in 6 vol. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2008–2017. 1–4 vol. (in Belarusian).Беларуская энцыклапедыя. – URL: https://belarus.belarusenc.by/ (дата обращения: 28.11.2024).Belarusian encyclopedia. Available at: https://belarus.belarusenc.by/ (accessed 28.11.2024) (in Belarusian).

The authors declare that there are no conflicts of interest present.