vestihИзвестия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наукProceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series2524-23692524-2377The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"10.29235/2524-2369-2026-71-1-46-52vestih-1113Research ArticleЯЗЫКОЗНАНИЕLINGUISTICSЛексікаграфічны падыход да размежавання біблеізмаў і рэлігійнай лексікі / П. С. БасалыгаLexicographic approach to distinguishing between biblical and religious vocabularyhttps://orcid.org/0009-0008-0692-1990БасалыгаП. С.BasalygaP. S.

Басалыга Полина Сергеевна – младший научный сотрудник отдела лексикологии и лексикографии

ул. Сурганова, 1, корп. 2, 220072, Минск

Polina S. Basalyga – Junior researcher at the Department of Lexicology and Lexicography

1 Surganov Str., Bldg 2, Minsk  220072

polinabasalyga7@gmail.comЦэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук БеларусіCenter for the Belarusian Culture, Language and Literature researches of the National Academy of Sciences of Belarus20260202202671146­-52Copyright © Басалыга П.С., 20262026Басалыга П.С.Basalyga P.S.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/1113

Обоснована необходимость чёткого разграничения религиозной лексики и библеизмов, а также аргументировано создание толкового словаря библеизмов белорусского языка. Выделены существенные дифференциальные черты религиозных и библейских языковых единиц на нескольких языковых уровнях. Представлены взаимоотношения названных единиц в языке посредством моделирования. Показаны расхождения значений отдельных слов, общих для религиозной и библейской семиотической систем, а также продемонстрированы новые значения и оттенки значений библеизмов в фактическом материале.

The article identifies the main differences between biblical and religious vocabulary in terms of differences in their semiotic systems. By comparing the meanings of lexemes in religious and explanatory dictionaries and in actual use, the semantic differences between biblical and religious units in different worldviews are shown. Using modeling, the commonality of semantically similar fields is revealed. An algorithm is presented to identify whether a lexeme belongs to religious or biblical discourses. The essential reasons for the need for lexicographic study of biblical vocabulary in the modern Belarusian language are identified.

библеизмрелигиозная лексикалексикографиясемантикаbiblicizmreligious vocabularylexicographysemanticsReferencesБасалыга, П. С. БІБЛЕІЗМ: аб’ём паняцця, крытэрыі вылучэння, дэфініцыя / П. С. Басалыга // Веснік Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Серыя А, Гуманітарныя навукі. – 2025. – № 4 (76). – С. 56–60. https://doi.org/10.52928/20701608­2025­76­4­56­60Basalyha P. S. BIBLICISM: scope of the concept, identifying criteria, definition. Vesnіk Polatskaga dzyarzhaunaga unіversіteta. Seryya A, Gumanіtarnyya navukі = Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities, 2025, no. 4 (76), pp. 56–60 (in Belarusian). https://doi.org/10.52928/2070­1608­2025­76­4­56­60Асновы культуры маўлення і стылістыкі: вучэб. дапам. / У. В. Анічэнка, У. Д. Еўтухоў, В. І. Ляшчынская, Т. І. Тамашэвіч; пад рэд. У. В. Анічэнкі. – Мн.: Універсітэцкае, 1992. – 255 с.Anіchenka U. V., Eutukhou U. D., Lyashchynskaya V. І., Tamashevіch T. І. Fundamentals of speech culture and stylistics. Mіnsk, Unіversіtetskae Publ., 1992. 255 p. (in Belarusian).Багамолава, А. М. Стылістыка і культура беларускага маўлення: вучэб. дапам. / А. М. Багамолава, Г. К. Семянькова. – Мн.: Изд­во Гревцова, 2012. – 303 с.Bagamolava A. M., Semyan’kovа G. K. Stylistics and culture of the Belarusian speech. Mіnsk, Grevtsov Publ., 2012. 303 p. (in Belarusian).Мечковская, Н. Б. Язык и религия : учеб. пособие / Н. Б. Мечковская. – М.: Гранд: Агентство «ФАИР», 1998. – 349 с.Mechkovskaya N. B. Language and religion. Moscow, Grand: FAIR Publ., 1998. 349 p. (in Russian).Лепта библейской мудрости : библейские крылатые выражения и афоризмы на русском, английском, белорусском, немецком, словацком и украинском языках / авт.­сост.: Д. Балакова, Х. Вальтер, Н. Ф. Венжинович, М. С. Гутовская [и др.]. – Могилёв: МГУ им. А. А. Кулешова, 2014. – 208 с. Proceedings of the National cademy of ciences of Belarus, Humanitarian Series, 2026, vol. 71, no. 1, рр. 46–52Balakova D., Val’ter Kh., Venzhinovich N. F., Gutovskaya М. S., Ivanov E. E., Mokienko V. M. The contribution of Biblical wisdom: biblical catch phrases and aphorisms in Russian, English, Belarusian, German, Slovak and Ukrainian. Mogilev, Mogilev State A. Kuleshov University, 2014. 208 p. (in Russian).Будзько, І. У. Рэлігійная лексіка старабеларускай мовы: дыс. … канд. філал. навук: 10.02.01 / Будзько Ірына Ула­дзі міраўна; НАН Беларусі, Ін­т мовазнаўства імя Я. Коласа. – Мн., 1999. – 121 л.Budz’ko І. U. Religious vocabulary of the old Belarusian language. Ph. D. Thesis. Mіnsk, 1999. 121 p. (in Belarusian).Лявонава, Е. Анёлы ў біблейскай прасторы / Е. Лявонава // Фалькларыстычныя даследаванні: Кантэкст. Тыпалогія. Сувязі: зб. навук. арт. / Бел. дзярж. ун­т; пад навук. рэд. Р. М. Кавалёвай. – Мн., 2014. – Вып. 11. – С. 29–34.Lyavonava E. A. Angels in the Bible. Fal’klarystychnyya dasledavannі: Kantekst. Typalogіya. Suvyazі: zbornik navukovykh artykulau [Folklore studies: Context. The typology. Communications: collection of scientific articles]. Minsk, 2014, iss. 11, pp. 29–34 (in Belarusian).

The authors declare that there are no conflicts of interest present.