vestihИзвестия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наукProceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series2524-23692524-2377The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"vestih-363Research ArticleИСТОРИЯHISTORYПАЛІТЫКА ПОЛЬСКІХ УЛАД ПА ВАЕННАЙ ПАДРЫХТО ЎЦЫ МОЛАДЗІ ЗАХОДНЯЙ БЕЛАРУСІ (1921–1939 гг.)THE POLISH AUTHORITIES ’ POLICY ON MILITARY TRAINING FOR YOUNG PEOPLE IN WESTERN BELARUS (1921–1939)КрывуцьВ. I.KrivutsV. I.

канд. ист. наук, доцент

Ph. D. (Hist.), Assistant Professor

krivut@mail.ruБаранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэтBaranovichi State University201719022017014954Copyright © Крывуць В.I., 20172017Крывуць В.I.Krivuts V.I.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/363

Анализируется такая малоизученная в отечественной историографии проблема, как военно-подготовительная работа польских властей в молодежной среде Западной Беларуси в межвоенный период. Характеризуются основные задачи и направления деятельности по привлечению общества к усилению обороноспособности польского государства, а также особенности проведения этой акции на территории западнобелорусского региона. Оценивается роль общественных и государственных структур, в первую очередь молодежных военизированных организаций, армии и системы образования в осуществлении военной подготовки (ВП) молодого поколения. Подчеркивается, что деятельность в данной сфере особенно активизировалась после установления в польском государстве «санационного» режима во главе с маршалом Ю. Пилсудским, который был инициатором создания строго централизованной системы акции ВП. Польские власти помимо непосредственно военного обучения подрастающего поколения ставили перед собой задачу и его гражданско-патриотического воспитания, которое в условиях Западной Беларуси носило ярко выраженный полонизаторский характер. Отдельно анализируются основные препятствия, мешавшие эффективной реализации военной подготовки молодежи западнобелорусского региона, – в первую очередь его социально- экономическая отсталость и враждебность значительной части местного населения по отношению к любым мероприятиям польских властей. Используются различные документальные и историографические источники.

The article explores an issue which has so far received little attention in Belarusian historiography, i.e. military preparations by the Polish authorities among Western Belarusian youth in the Interwar Period. Main objectives and areas of activities to involve the society in strengthening the defence capacity of the Polish state and specifics of these activities in Western Belarus are described. The role which public and governmental structures, first of all, militarized youth organizations, the army and education system played in military training (MT) for the young generation is evaluated. It is noted that these activities particularly intensified after the Sanation regime was established in the Polish state. It was headed by Marshal J. Pilsudski who initiated a rigidly centralized MT system. Besides ensuring military training for the younger generation, Polish authorities tasked themselves with educating it in terms of loyalty and patriotism. In the Western Belarusian context, that meant clear-cut polonization. A separate analysis covers main barriers to efficiently implement MT for young people in Western Belarus. These are, first of all, the region’s social and economic backwardness, and hostile attitude among the majority of the local population towards any action by Polish authorities. The article uses various documentary and historiographcal sources.

военная подготовкамолодежьмолодежная политикаЗападная Беларусь«санация»military trainingyouthyouth policyWestern BelarusSanationReferencesKoc, A. Przysposobienie wojskowe poza ramami wojska / A. Koc // Wychowanie wojskowe. Praca zbiorowa. – War-szawa: Wojskowy instytut naukowo-wydawniczy, 1923. – S. 67–79.Koc, A. (1923), "Military Training outside the Framework of the Military", Wychowanie wojskowe. Praca zbiorowa [Military Education. Group work]. Warszawa, PL, pp. 67–79.Starzyński, R. Przysposobienie wojskowe narodu pod bronią / R. Starzyński // Bellona. – 1927. – T. XXV – S. 42–59.Starzyński, R. (1927), "Military Training of the Nation under Arms", Bellona [Bellona], no. XXV, pp. 42–59.Kęsik, J. Naród pod bronią. Społeczeństwo w programie polskiej polityki wojskowej 1918 – 1939 / J. Kęsik. – Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1998. – 200 s.Kęsik, J. (1998), Naród pod bronią. Społeczeństwo w programie polskiej polityki wojskowej 1918–1939 [A Nation under Arms. Society in the Polish Military Policy in 1918–1939], Wrocław, Pl.Wojtycza, J. Studia i materiały z dziejów Przysposobienia Wojskowego w Polsce w latach 1918–1926 / J. Wojtycza. – Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2001. – 214 s.Wojtycza, J. (2001), Studia i materiały z dziejów Przysposobienia Wojskowego w Polsce w latach 1918–1926 [Studies and Materials on the History of Military Training in Poland in 1918–1926], Kraków, PL.Wywiał, P. Związek Strzelecki w tworzeniu bezpieczeństwa narodowego Polski. Tradycja i wyzwania XXI wieku /P. Wywiał. – Łodź, 2009. – 175 s.Wywiał, P. (2009), Związek Strzelecki w tworzeniu bezpieczeństwa narodowego Polski. Tradycja i wyzwania XXI wieku [Shooting Association in Establishing Polish National Security. Tradition and Challenges of the Twenty-First Century], Łodź, Pl.Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego i Ministra Spraw Wojskowych w sprawie Organizacji Przysposobienia Wojskowego w Szkolach Średnich i Zawodowych // Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. – 1923. – № 1. – S. 2–5.(1923), "Regulation of the Minister of Religion and Public Education and the Minister of Military Affairs on the Organization of Military Training in Secondary and Vocational Schools", Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego [Official Journal of the Ministry of Religion and Public Education], no. 1, pp. 2–5.Kiliński, W. Wpływ Państwa na organizację i rozwój wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego / W. Kiliński // Zrąb. – 1931. – Т. 6 – 7. – S. 117 – 128.Kiliński, W. (1931), "State Influence on the Organization and Development of Physical Education and Military Training", Zrąb [Framework], no. 6–7, pp. 117–128.Jabłonowski, M. Wychowanie fizyczne i przysposobienie wojskowe w opiniach Józefa Piłsudskiego 1926–1935 (wybrane zagadnienia) / M. Jabłonowski // Echa Przeszłości VI. – Olsztyn, 2005. – S. 107–118."Physical Education and Military Training as Opined by Jozef Pilsudski in 1926–1935 (Selected Issues)", Echa Przeszłości VI [Echoes of the Past VI], Olsztyn, Pl, pp. 107–118.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 1927 r. w sprawie utworzenia Panstwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego // Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. – 1927. – № 3. – S. 82–85.(1927), "Resolution of the Council of Ministers of 28 January 1927 оn the Establishment of the State Office of Physical Education and Military Training", Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego [Official Journal of the Ministry of Religion and Public Education], no. 3, pp. 82–85.Zarządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego oraz Ministra Spraw Wojskowych z dnia 10 września 1937 r. w sprawie organizacji przysposobienia młodzieży szkolnej do oborony kraju // Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. – 1937. – № 12. – S. 439–441.(1937), "Order of the Minister of Religion and Public Education and the Minister of Military Affairs of 10 September 1937 on Organizating Preparation of Schoolchildren to Defend the Country", Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego [Official Journal of the Ministry of Religion and Public Education], no. 12, pp. 439–441.Rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych z dnia 29 czerwca 1935 r. w sprawie ulg w wykonywaniu obowiązku służby wojskowej dla członków organizacji przysposobienia wojskowego // Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. – 1935. – № 54. – S. 912–917.(1935), "Regulation of the Minister of Military Affairs dated 29 June 1935 on Exempting Persons Participating in the Organization of Military Training from Mandatory Military Service", Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej [Journal of Laws of the Polish Republic], no. 54, pp. 912–917.Kaszuba, E. Sistem propagandy państwowej II Rzeczypospolitej (1926–1939) / E. Kaszyba // Dzieje Najnowsze. –2003. – № 3. – S. 3–26.Kaszuba, E. (2003), "The State Propaganda System in the Second Republic (1926–1939)", Dzieje Najnowsze [Modern History], no. 3, pp. 3–26.Tymczasowy program przysposobienia wojskowego w szkolach średnich, zawodowych i seminarjach nauczycielskich // Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. – 1923. – № 1. – S. 7–9.(1923), "Provisional Program of Military Training in Secondary and Vocational Schools and in Teacher Training Semi naries", Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego [Official Journal of the Ministry of Religion and Public Education], no. 1, pp. 7–9.Szkoła Junaka. Podręcznik instruktora Przysposobienia Wojskowego. Służba. – Warzawa: Głowna Księgarnia Wojskowa, 1935. – 470 s.(1935), Szkoła Junaka. Podręcznik instruktora Przysposobienia Wojskowego. Służba [Youngster’s School. Military Trai ning Instructor Manual. Service], Warzawa, Pl.Дзяржаўны архіў Брэсцкай вобласці (ДАБВ). – Ф. 67 сч. Воп. 2. Спр. 197.Gosudarstwennyj arkhiv Brestskoj oblasti (GABO) [State Archives of Brest Region (SABR)], F. 67, sch. L. 2, C. 197.Latawiec, C. Praca w Przysposobieniu Wojskowem u dołu / C. Latawiec // Przegląd piechoty. – 1933. – № 5. – S. 681 – 685.Latawiec, C. (1933), "Field Work in Military Training. Infantry Overview", Przegląd piechoty, no. 5, pp. 681–685.Gimnazjum Ojców Jezuitów w Wilnie w latach 1922–1940 (monografia) / Red.: R. Cybulski, A. Houwalt, J. Jasienski. – Bydgoszcz, 1999. – 522 s.Gimnazjum Ojców Jezuitów w Wilnie w latach 1922–1940 (monografia) [Jesuit Gymnasium in Vilnius in 1922–1940 (Monograph)], Bydgoszcz, Pl.Палескае ваяводскае ўпраўленне // ДАБВ. – Ф. 1. Воп. 2. Спр. 2402.GABO [SABR], F. 1, L. 2, C. 2402.Камандаванне акругі корпуса № 9 // ДАБВ. – Ф. 67 сч. Воп. 2. Спр. 1052.GABO [SABR], F. 67, sch. L. 2, C. 1052.Lossowski, P. Społeczeństwo polskie a wojsko w okresie I wojny światowej i II Rzeczypospolitej / P. Lossowski // Dzieje Najnowsze. – 1983. – № 3. – S. 57–71.Lossowski, P. (1983), "Polish Society and the Army during World War I and the Second Republic", Dzieje Najnowsze [Modern History], no. 3, pp. 57–71.Прадстаўніцтва ЦК КПЗБ // Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь (НАРБ). – Ф. 242 п. Воп. 1. Спр. 465.Natsional’nyj archive Respubliki Belarus’ (NARB) [National Archive of the Republic of Belarus (NARB)], F. 242, p. L. 1, C. 39.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.