vestihИзвестия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наукProceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series2524-23692524-2377The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"vestih-387Research ArticleЛИТЕРАТУРОВЕДЕНИЕLITERATURE STUDIESГЕРМЕНЕЎТЫКА ЖАНРУ ФІЛАСОФСКАЙ ЛІРЫКІHERMENEUTICS OF THE PHILOSOPHICAL LYRICS GENREПанфілаваА. С.PanfilovaA. S.

аспирант

Postgraduate Student

anaspanf@gmail.comЦэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН БеларусіBelarusian Culture, Language and Literature Research Centre, National Academy of Sciences of Belarus201716082017029198Copyright © Панфілава А.С., 20172017Панфілава А.С.Panfilova A.S.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/387

Проблема терминологического определения понятия «философская лирика» исследуется в контексте с такими категориями поэтики литературы, как жанр, стиль, художественный метод. В современных литературоведческих исследованиях, посвященных философским аспектам белорусской литературы, отсутствует однозначное определение понятия «философская лирика», которое часто заменяется другими: интеллектуальная лирика, поэзия мысли, медитативная лирика, философско-медитативный лироэпос, научная лирика, поэзия постижения, размышляющая лирика. В литературоведческих исследованиях выделяются три магистральных подхода в изучении философской лирики: рецептивный, типологический и исторический. Аналитический обзор основных подходов в рассмотрении художественной структуры философской лирики дает основания характеризовать ее как универсальную и синкретическую. На основе анализа исследовательских стратегий белорусских и русских литературоведов выделены характерные особенности изучения философской лирики. 

The problem of the terminological definition of “philosophical lyrics” is studied in the context of such categories of the literature poetics as genre, style and artistic technique. In modern literary studies which consider the philosophical aspects of Belarusian literature, there is no unequivocal definition for the concept of “philosophical lyrics;” it is often replaced by other concepts: intelligent lyrics, poetry of thoughts, meditative lyricism, philosophical and meditative lyro-epos, scientific poetry, metaphysical poetry, spiritual and irrational poetry, poetry of comprehension, and contemplating lyrics. There are three main approaches to the study of philosophical lyrics: receptive, typological, and historical. The analytical review of the main approaches to the consideration of the artistic structure of philosophical lyrics makes it possible to speak about its universal and syncretic character. Based on the analysis of research strategies used by Belarusian and Russian literary scientists, distinct characteristics of philosophical lyrics have been identified.

философская лирикатерминологическая нестабильностьжанристорический методинтеллектуализмphilosophical lyricsterminological instabilitygenrehistorical approachintellectualismReferencesАгеносов, В. В. Генезис философского романа / В. В. Агеносов. – М.: Прометей, 1986. – 131 с.Agenosov V. V., Genezis filosofskogo romana [The Genesis of the Philosophical Novel], Prometei, Moscow, RU, 1986.Бажок, І. А. Інтэлектуалізм у сучаснай беларускай паэзіі / І. А. Бажок // Мова–літаратура–культура: матэрыялы VІ Міжнар. навук. канф., Мінск, 28–29 кастр., 2010 г.: у 2 ч. Ч. 2 / Беларус. дзярж. ун-т. – Мінск: выд. цэнтр БДУ, 2011. – 310 с.Bazhok I. A., “Intellectualism in the Modern Belarusian Poetry”, Materyialy VI Mizhnarodnai navukovai kanferentsii "Mova-litaratura-kul’tura", Minsk, 28-29 kastrychnika 2010 g., u 2 ch. Ch.2 [Proceedings of the 6th International Scientific Conference “Language-Literature-Culture” Minsk, October 28–29, 2010 in 2 parts, Part 2], Publ. centr. BSU, Minsk, BY, 2011, pp. 86–90.Барадзіхіна, А. В. Зместава-фармальныя пошукі сучаснай беларускай лірыкі. Курс лекцый па спецкурсе / А. В. Барадзіхіна; М-ва адукацыі Рэсп. Беларусь. – Гомель: УА “ГДУ імя Ф.Скарыны”, 2006. – 140 с.Baradzikhina A.V., Zmestava-farmal’nyia poshuki suchasnai belaruskai liryki. Kurs lektsyi pa spetskurse [Search for Content and Form in the Modern Belarusian poetry: A Special Course of Lectures], GSU by F. Skaryny, Gomel, BY, 2006.Бельскі, А. Сучасная літаратура Беларусі / А. Бельскі. – Мінск, 2000. – 237 с.Bel’ski A., Suchasnaia litaratura Belarusi [Modern Literature of Belarus], AVERSEV, Minsk, 2000.Борев, Ю. Б. Эстетика. Теория литературы: энцикл. словарь терминов / Ю. Б. Борев. – М.: ООО “Издательство Астрель”: ООО “Издательство АСТ”, 2003. – 575 c.Borev Iu. B., Estetika. Teoriia literatury: Entsiklopedicheskii slovar’ terminov [Aesthetics. The Theory of Literature: Encyclopedic Dictionary of Terms], AST, Moscow, RU, 2003.Гарадніцкі, Я. А. Думка і вобраз: Праблема інтэлектуалізму ў сучаснай беларускай лірыцы / Я. А. Гарадніцкі. – Мінск: Навука і тэхніка, 1986. – 120 с.Garadnitski Ja. A., Dumka i vobraz: Prablema intelektualizmu ў suchasnai belaruskai lirytsy [Thought and Image: The problem of Intellectualism in the Modern Belarusian Lyrics], Science and technology, Minsk, BY, 1986.Гарадніцкі, Я. А. Філасофская лірыка / Я. А. Гарадніцкі // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: у 5 т. Т. 5 / рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) [ і інш.]. – Мінск: БелСЭ, 1987. – 707 с.Garadnitski Ja. A., Filasofskaia liryka. Entsiklapedyia litaratury i mastatstva Belarusi u 5 t. T. 5 [Philosophical Lyrics. Encyclopedia of Belarusian Literature and Art in 5 volumes, Volume 5], BelSE, Minsk, 1987.Гаранин, Л. Я. Философские искания в белорусской литературе / Л. Я. Гаранин. – Минск: Наука и техника, 1984. – 222 с.Garanin L. Ja., Filosofskie iskaniia v belorusskoi literature [Philosophical Trends in Belarusian Literatura], Science and technology, Minsk, BY, 1984.Гніламедаў, У. В. Ад даўніны да сучаснасці: Нарыс пра беларускую паэзію / У. В. Гніламедаў. – Мінск: Маст. літ., 2001. – 246 с.Gnilamedaў U. V., Ad daўniny da suchasnastsi: Narys pra belaruskuiu paeziiu [From Ancient Times to the Present: An Essay on the Belarusian Poetry], Fiction, Minsk, BY, 2001.Івашчанка, А. С. Паэтыка Алеся Разанава: між медытацыяй і рацыяй / А. С. Івашчанка; навук. рэд. М. А. Тычына. – Мінск: БНТУ, 2008. – 144 с.Ivashchanka A. S., Paetyka Alesia Razanava: mizh medytatsyiai i ratsyiai: managrafiia [Ales Ryazanov’s Poetics: Between Meditation and Mind: A Monograph], BSTU, Minsk, BY, 2008.Інтэлектуалізм у літаратуры // 100 слоў пра сучасную беларускую літаратуру / А. П. Бязлепкіна. – Мінск: Лімарыус, 2012. – 224 с.Biazlepkina A. P., Intelektualizm u litaratury. 100 sloў pra suchasnuiu belaruskuiu litaraturu [Intellectualism in Literature. 100 Words about Modern Belarusian Literature], Limaryus, Minsk, BY, 2012.Квятковский, А. П. Поэтический словарь / А. П. Квятковский; науч. ред. И. Роднянская. – М.: Сов. энцикл., 1966. – 376 с.Kviatkovskii A. P., Poeticheskii slovar’ [The Dictionary of Poetry], Sov. Enc., Moskow, RU, 1966.Козлик, И. В. Теоретическое изучение философской лирики и актуальные проблемы современного литературоведения: автореф. монографии / И. В. Козлик; Прикарпатский нац. ун-т им. В.Стефаника, Ин-т филологии. – Ивано-Франковск: Полискан, 2009. – 39 с.Kozlik I. V., Teoreticheskoe izuchenie filosofskoi liriki i aktual’nye problemy sovremennogo literaturovedeniia [A Theoretical Study of Philosophical Lyrics and Relevant Problems of Modern Literary Studies], Poliskan, Ivano-Frankovsk, UA, 2009.Мищенчук, Н. И. Преломление традиций классической философской лирики в белорусской поэзии первой половины ХХ века / Н. И. Мищенчук // Мировой литературный процесс: автор – жанр – стиль: сб. науч. тр. – Брест, 2009. – С. 77–81.Mishchenchuk N. I., “The Refraction of Traditions of Classical Philosophical Lyrics in the Belarusian Poetry of the First Half of the Twentieth Century”, in Sen'kevich T.V. (ed.), Mirovoi literaturnyi process: avtor – zhanr – stil’. Sb. nauchn. trudov [The World Literary Process: Author – Genre – Style. Collection of Scientific Writings], BrGU imeni A. S. Pushkina, Brest, BY, 2009, pp. 77–81.Поспелов, Г. Н. Лирика среди литературных родов / Г. Н. Поспелов. – М.: Изд-во МГУ, 1976. – 208 с.Pospelov G. N., Lirika sredi literaturnykh rodov [Lyrics among Literary Genres], MSU, Moscow, RU, 1976.Рагойша, В. П. Паэтычны слоўнік / В. П. Рагойша. – 3-е выд., дапрац. і дап. – Мінск : Беларус. навука, 2004. – 576 с.Ragoisha V. P., Paetychny sloўnik [The Dictionary of Poetry], Bel. science, Minsk, BY, 2004.Рагойша, В. П. Уводзіны ў літаратуразнаўства: вучэб. дапам.: у 2 ч. Ч. 1: Літаратуразнаўства як навука. Эстэтыка літаратуры. Паэтыка / В. П. Рагойша, М. П. Кенька, Т. А. Марозава; пад рэд. В. П. Рагойшы. – Мінск : БДУ, 2011. – 247 с.Ragoisha V. P., Uvodziny ў litaraturaznaўstva: vuchebny dapamozhnik u 2 ch. Ch. 1 [Introduction to Literary Science: A Tutorial in 2 parts, Part 1], BSU, Minsk, BY, 2011.Спивак, Р. С. Русская философская лирика. 1910-е годы. И. Бунин, А. Блок, В. Маяковский: учеб. пособие / Р. С. Спивак. – 2-е изд. – М.: Флинта: Наука, 2005. – 408 с.Spivak R. C., Russkaia filosofskaia lirika. 1910-e gody. I. Bunin, A. Blok, V. Maiakovskii: Uchebnoe posobie [Russian Philosophical Lyrics. 1910s. I. Bunin, A. Blok, V. Mayakovsky: A Textbook], Flinta, Science, Moscow, RU, 2005.Шаўлякова-Барзенка, І. Паэзія рэча(ў)існасці (Творчая індывідуальнасць Алеся Бадака) / І. Шаўлякова-Барзенка // Полымя. – 2016. – № 2 (1036). – Мінск: Рэдакцыйна-выдавецкая ўстанова “Выдавецкі дом “Звязда”, 2016. – 191 с.Shaўliakova-Barzenka I., “The Poetry of Reality (Ales Badak’s Creative Individuality)”, Polymia [Flame], 2016, no. 2 (1036), pp. 101–106.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.