vestihИзвестия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наукProceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series2524-23692524-2377The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"10.29235/2524-2369-2018-63-4-391-401vestih-473Research ArticleСтатьиГуманітарная навука Беларусі: гісторыя і сучаснасць (Да 90-годдзя з дня заснавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі)Humanitarian science of Belarus: history and the present (To the 90th anniversary of the foundation of the National Academy of Sciences of BelarusКаваленяА. А.KovalenyaA. A.

Коваленя Александр Александрович – член-корреспондент, доктор исторических наук, профессор, академик-секретарь Отделения гуманитарных наук и искусств.

Пр. Независимости, 66, 220072, Минск

Aleksandr A. Kovalenya – Corresponding Member, D. Sc. (Hist.), Professor, Academic Secretary, Humanities and Fine Arts Division.

66 Nezavisimosti Ave., Minsk 220072

nasb@presidium.bas-net.byЛяўковічВ. І.LevkovichV. I.

Левкович Василий Иванович – кандидат философских наук, заместитель академика-секретаря Отделения гуманитарных наук и искусств.

Пр. Независимости, 66, 220072, Минск

Vasili I. Levkovich – Ph. D. (Philos.), Deputy Academic Secretary, Humanities and Fine Arts Division.

66 Nezavisimosti Ave., Minsk 220072

nasb@presidium.bas-net.byЮшкевічВ. С.YuschkevichO. S.

Юшкевич Ольга Сергеевна – кандидат филологических наук, ученый секретарь Отделения гуманитарных наук и искусств.

Пр. Независимости, 66, 220072, Минск

Olga S. Yuschkevich – Ph. D. (Philol.), Scientific Secretary, Humanities and Fine Arts Division.

66 Nezavisimosti Ave., Minsk 220072

okuh@mail.ruНацыянальная акадэмія навук БеларусіNational Academy of Sciences of Belarus201831102018634391401Copyright © Каваленя А.А., Ляўковіч В.І., Юшкевіч В.С., 20182018Каваленя А.А., Ляўковіч В.І., Юшкевіч В.С.Kovalenya A.A., Levkovich V.I., Yuschkevich O.S.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/473

Авторы сделали небольшой экскурс в историю становления отечественной гуманитарной науки, проанализировали достижения ученых-гуманитариев последних лет. Отмечены наиболее крупные результаты и опубликованные фундаментальные труды, раскрывающие богатейший историко-культурный и духовный пласт белорусского народа и не имеющие аналогов за рубежом. Показаны место и роль социально-гуманитарных наук в белорусском обществе. Подчеркнуто, что главной задачей исследований ученых-гуманитариев является аргументированное отстаивание исторической правомерности белорусской государственности и национально-государственных интересов Республики Беларусь в мировом сообществе, сохранение духовных и материальных историко-культурных ценностей белорусского народа, укрепление международного престижа страны и белорусской гуманитарной науки. Представлены наиболее значимые практические достижения ученых-гуманитариев и количественные итоги работы за последние годы.

The article analyzes the results and achievements of scholars-humanists in the recent years. The work denotes unparalleled and the most important fundamental studies that reveal rich historical, cultural and spiritual stratum of Belarusian people. Authors also show the place and the role of social and humanitarian sciences in Belarusian society.

The work stresses that the main objective of the research of scholars-humanists is not only the defence of the historical legitimacy of the Belarusian statehood and national-state interests of the Republic of Belarus in the world community, but also the preservation of the spiritual, material, historical and cultural values of Belarusian people and the strengthening of both: the country’s international prestige and Belarusian humanitarian science.

And finally, the paper presents quantitative results of the research and the most significant practical achievements of scholars accomplished in the recent years.

социально-гуманитарные наукиобществогосударственностьдуховные и материальные ценностиразвитиеhumanities and social sciencessocietystatehoodspiritual and material valuesdevelopmentReferencesНарада па пытаннях сацыяльна-прававых гарантый дзяржслужачых і павышэння прэстыжу дзяржслужбы [Электронны рэсурс]. – Рэжым доступу: http://president.gov.by/by/news_by/view/narada-pa-pytannjax-satsyjalna-pravavyxgarantyj-dzjarzhsluzhachyx-i-pavyshennja-prestyzhu-dzjarzhsluzhby-19195/. – Дата доступу: 26.07.2018.Meeting on the issues of social and legal guarantees of civil servants and enhancing the prestige of the civil service. Available at:http://president.gov.by/by/news_by/view/narada-pa-pytannjax-satsyjalna-pravavyx-garantyj-dzjarzhsluzhachyxi-pavyshennja-prestyzhu-dzjarzhsluzhby-19195/. accessed 26 July 2018 (in Belarusian).План работы Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі на 2017 г. // Бягучы архіў Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі.Work plan of the Department of Humanitarian Sciences and Arts of the National Academy of Sciences of Belarus for 2017. Current archive of the Department of the Humanities and Arts of the National Academy of Sciences of Belarus.Аддзяленне гуманітарных навук і мастацтваў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі: (да 75-годдзя з дня заснавання) / Нац. акад. навук Беларусі; рэдсавет: А. А. Каваленя (старш.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. навука, 2011. – 321 с.Kavalenya A. A. (ed.) Department of Humanitarian Sciences and Arts of the National Academy of Sciences of Belarus (To the 75th anniversary of the foundation). Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2011. 321 p. (in Belarusian).Інстытут беларускай культуры / М. П. Касцюк [і інш.]. – Мінск: Навука і тэхніка, 1993. – 255 с.Kostyuk M. Р. Institute of the Belarusian culture. Міnsk, Navuka і tekhnіka Publ., 1993. 255 p. (in Belarusian).Национальная академия наук Беларуси: энциклопедический справочник / Нац. акад. наук Беларуси; редкол.: В. Г. Гусаков (гл. ред.) [и др.]. – Минск: Беларус. навука, 2017. – 599 с.Gusakov V. G. (ed.) National Academy of Sciences of Belarus. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2017. 599 p. (in Russian).Центральный научный архив НАН Беларуси. – Фонд 1. Оп. 1. Д. 793. С. 5.Central Scientific Archive of the National Academy of Sciences of Belarus. F. 1. Op. 1. D. 793. S. 5. (in Russian).Центральный научный архив НАН Беларуси. – Фонд 1. Оп. 1. Д. 1115. С. 88.Central Scientific Archive of the National Academy of Sciences of Belarus. F. 1. Op. 1. D. 1115. S. 88 (in Russian).Центральный научный архив НАН Беларуси. – Фонд 1. Оп. 1. Д. 72. С. 91, 100.Central Scientific Archive of the National Academy of Sciences of Belarus. F. 1. Op. 1. D. 72. S. 91, 100 (in Russian).Центральный научный архив НАН Беларуси. – Фонд 1. Оп. 1. Д. 81. С. 68.Central Scientific Archive of the National Academy of Sciences of Belarus. F. 1. Op. 1. D. 81. S. 68 (in Russian).Центральный научный архив НАН Беларуси. – Фонд 1. Оп. 1. Д. 3332. С. 9, 13.Central Scientific Archive of the National Academy of Sciences of Belarus. F. 1. Op. 1. D. 3332. S. 9. 13 (in Russian).Центральный научный архив НАН Беларуси. – Фонд 1. Оп. 1. Д. 5172. С. 78.Central Scientific Archive of the National Academy of Sciences of Belarus. F. 1. Op. 1. D. 5172. S. 78 (in Russian).Колас, Я. Збор твораў: у 20 т. / Я. Колас; Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ.; рэдкал.: М. У. Мясніковіч [і інш.], прадмова М. Мушынскага. – Мінск: Беларус. навука, 2007–2012.Kolas Ya. Collected Works in 20 vol. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2007–2012 (in Belarusian).Шамякін, І. Збор твораў: у 23 т. / І. Шамякін; Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ.; рэдкал.: У. В. Гніламедаў [і інш.], прадмова У. В. Гніламедава. – Мінск: Маст. літ., 2010–2014.Schamyakin І. Collected Works in 23 vol. Minsk, Mastatskaya litaratura Publ., 2010–2014 (in Belarusian).Навуменка, І. Збор твораў: у 10 т. / І. Навуменка; Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ.; прадмова П. Навуменкі, пасляслоўе С. Лаўшука. – Мінск: Маст. літ., 2012–2017.Navumenka І. Ya. Collected works in 10 vol. Minsk, Mastatskaya litaratura Publ., 2012–2017 (in Belarusian).Гістарычны слоўнік беларускай мовы / пад рэд. А. М. Булыкі, А. І. Жураўскага. – Мінск: Беларус. навука, 1982– 2017. – Вып. 1–37.Budz’ko І. U., Bulyka A. M., Kramko І. І., Myasnіkova V. U., Fedarenka G. U., Yarmolenka E. V. Historical Dictionary of the Belarusian language. Vol. 1–37. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 1982–2017 (in Belarusian).Традыцыйная мастацкая культура беларусаў: у 6 т. / ідэя і агульнае рэдагаванне: Т. Б. Варфаламеева. – Мінск: Вышэйш. школа, 2001–2013.Bas′ko V. I., Valodzina T. V., Varfalameeva T. B., Kozenka M. A., Kukharonak T. I., Smirnova I. Yu., Tsitoў V. S. Traditional Art Culture of Belarusians in 6 vol. Minsk, Vysheishaya shkola Publ., 2001–2013 (in Belarusian).Аб прысуджэнні спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва 2014 года [Электронный ресурс]: Указ Прэзідэнта Рэсп. Беларусь, 30 снежня 2014 г., № 650 // Президент Республики Беларусь. – Режим доступа: http://president.gov.by/ru/official_documents_ru/view/ukaz-650-ad-30-snezhnja-2014-g-10571/On awarding the special award of the President of the Republic of Belarus to the figures of culture and art of 2014: Decree of the President of the Republic of Belarus of December 30, 2014, no. 650. President of the Republic of Belarus. Available at: http://president.gov.by/ru/official_documents_ru/view/ukaz-650-ad-30-snezhnja-2014-g-10571 (in Belarusian).Нарысы гісторыі культуры Беларусі: у 4 т. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ.; рэдкал.: А. І. Лакотка [і інш.]. – Мінск: Беларус. навука, 2013–2017.Lakotka A. І., Shamruk A. S., Gabrus’ T. V., Zhuk V. І., Sakhuta Ya. M., Agafonava N. A., Kastsyukovіch M. G., Myadzvedzeva V. A., Karpіlava A. A., Belaokaya M. A., Sushko K. A., Marunoў A. A., Yuўchanka N. A., Mdyvanі T. G., Tsmyg G. P., Prakaptsova V. P., Smol’skі R. B., Yarmalіnskaya V. M., Valodzіna T. V., Kukharonak T. І., Kalachova І. І., Yashchanka A. R., Balunenka І. І. Studies in the History and Culture of Belarus in vol. 4. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2013–2017 (in Belarusian).Tourist mosaic of Belarus / A. I. Lokotko [et al.]. – Minsk: Belaruskaya navuka Publ., 2013. – 624 p.Lakotka A. І., Knyazeva, V. M., Marozaў Ya. V., Іzotava V. V., Burkov A. V. Tourist mosaic of Belarus. Minsk: Belaruskaya navuka Publ., 2013. 624 p.Гісторыя беларускай дзяржаўнасці ў канцы ХVIII – пачатку ХХІ ст. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; рэдкал.: А. А. Каваленя [і інш.]. – Мінск: Беларус. навука, 2011. – 584 с.Kavalenya A. A., Smyakhovich M. U., Kastsyuk M. P., Danilovich V. V., Zhylinski M. G., Zabaўski M. M., Nestsyarovich M. B., Filatava A. M., Golubeў V. F., Yanoўski, A. A., Yarmusik, E. S. (2011). History of the Belarusian Statehood in the Late 18th and Early 19th Centuries. Minsk, Belaruskaya navuka Publ. 2011. 584 p. (in Belarusian).Полоцк / О. Н. Левко [и др.]; редкол.: А. А. Коваленя (гл. ред.); науч. ред. О. Н. Левко; Нац. акад. наук Бела руси, Ин-т истории. – Минск: Беларус. навука, 2012. – 743 с. – (Древнейшие города Беларуси).Levko O. N., Shtykhov G. V., Gabrus’ T. V., Duk D. V., Tarasov S. V., Grusha A. I., Bektineev Sh. I., Voronin V. A., Skep’yan A. A., Matsuk A. V., Klimov M. V., Voitekhovich A. V., Emel’yanchik O. A., Solov’ev A. A., Magalinskii I. V., Cherevko V. V. Kovalenya A. A., Zagorul’skii E. M., Lysenko P. F., Makushnikov O. A., Marzalyuk I. A., Medvedev A. M. Polotsk. The most ancient cities of Belarus. Minsk, Belaruskaya navuka Publ. 2012. 743 p. (in Russian).Гісторыя Навагрудка – з глыбінь вякоў да нашых дзён = История Новогрудка – из глубин веков до наших дней / М. П. Касцюк [і інш.]; рэдкал.: М. П. Касцюк (гал. рэд.). – Мінск: Белстан, 2014. – 592 с.Kostyuk M. P. (et al.) History of Novogrudok: from the depths of the centuries to the present day. Minsk, Belstan Publ, 2014. 592 p. (in Belarusian).О Национальной программе развития экспорта Республики Беларусь на 2011 – 2015 годы [Электроный ресурс]: постановление Совета Министров Респ. Беларусь, 23 мая 2011 г., № 656 // Совет Министров Республики Беларусь. – Режим доступа: http://www.government.by/upload/docs/file55595f0025b31200.PDF. – Дата доступа: 26.07.2018.On the National Export Development Program of the Republic of Belarus for 2011–2015. Resolution of the Council of Ministers of the Republic of Belarus of May 23, 2011, no. 656. Council of Ministers of the Republic of Belarus. Available at: http://www.government.by/upload/docs/file55595f0025b31200.PDF (accessed 26 juli 2018) (in Russian).Беларусь 2020: наука и экономика: концепция комплексного прогноза научно-технического прогресса и приоритетных направлений научно-технической деятельности в Республике Беларусь на период до 2020 года / В. Г. Гусаков [и др.]; под ред. В. Г. Гусакова. – Минск: Беларус. навука, 2015. – 211 с.Gusakov V. G., Daineko A. E., Dedkov S. M., Goncharov V. V. Griboedova I. A. Belarus 2020: Science and Economy: A Concept for Integrated Forecating of Scientific and Technical Progress and PriorityAreas for Scientific and Technical Activity in the Republic of Belarus up to 2020. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2015. 211 p. (in Russian).Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі: у 6 т. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т філасофіі; рэдкал.: В. Б. Евароўскі [і інш.]. – Мінск: Беларус. навука, 2008–2017. – 4 т.Babkou І. M., Evarouskі V. B., Darashevіch E. K., Konan U. M., Dubrouskі U. V., Tsukerman A. Ya., Kul’-Syal’verstava S. Ya., Ramanchanka Ya. V., Lazarevіch A. A., San’ko S. І., Shyrakanau Dz. І. History of philosophical and political thought of Belarus in vol. 6. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2008–2017 (in Belarusian).Беларусь: страницы истории / Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории; редсовет А. А. Коваленя [и др.]. – Social sciences academic press (China), 2016. – 380 с. (на китайском языке).Kovalenya A. A. (et al.) Belarus: pages of history. Social sciences academic press (China), 2016. 380 p. (in China).Belarus: Pages of History / National Academy of Sciencies of Belarus, Institute of History; editorial board A. A. Kovalenya (head) [et al.]. – Minsk: Belaruskaya navuka Publ., 2018. – 406 p.Kovalenya A. A. (ed.) Belarus: Pages of History. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2018. 406 p.Страна в огне: в 3 т. / Рос. акад. наук, Ин-т всеобщей истории; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. – М.: Просвещение: Абрис, 2011–2017.Russian Academy Sciences, Institute of General History, National Academy of Sciences of Belarus, Institute of History. Country on fire in 3 vol. Mosсow, Prosveshchenie: Abris Publ., 2011–2017 (in Russian).Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы / уклад.: І. Л. Капылоў [і інш.]; пад рэд. І. Л. Капылова. – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя Петруся Броўкі, 2016. – 968 с.Kopylov I. L. (ed.) Explanatory dictionary of the Belarusian literary language. Minsk, Belarusian Encyclopedia named after Petrusia Brovka, 2016. 968 p. (in Belarusian).

The authors declare that there are no conflicts of interest present.