vestihИзвестия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наукProceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series2524-23692524-2377The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"10.29235/2524-2369-2019-64-4-443-449vestih-625Research ArticleИСТОРИЯHISTORYСпартыўная дзейнасць Стралецкага саюза ў Заходняй Беларусі (1920–1930-я гг.)Sporting activities of the Shooting Union in Western Belarus (1920–1930s)КрывуцьВ. I.KryvutsV. I.

Кривуть Виталий Иванович - кандидат исторических наук, доцент.

Ул. Войкова, 21, 225404, Барановичи 

Vitaly I. Kryvuts - Ph. D. (Hist.), Associate Professor.

21 Voikova Str., Baranavichy 225404

krivut@mail.ruБаранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэтBaranovichi State University201908112019644443449Copyright © Крывуць В.I., 20192019Крывуць В.I.Kryvuts V.I.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/625

Статья посвящена исследованию такой малоизученной в белорусской исторической науке проблеме, как деятельность Стрелецкого союза «Стрелец» по развитию физической культуры и спорта на территории Западной Беларуси в межвоенный период. Подчеркивается, что уставные документы союза объявляли работу в этой сфере одной из главных задач стрелецкой организации. Также отмечено, что после государственного переворота 1926 г. спортивная деятельность «Стрельца» начала получать всестороннюю поддержку польских властей, которые рассматривали ее в качестве важного компонента своей молодежной политики. Характеризуется проведение спортивной работы в Стрелецком союзе в ходе реализации военной подготовки его членов, а также деятельность стрелецких спортивных клубов и спортивных кружков при отрядах «Стрельца». Анализируется участие западнобелорусских подразделений Стрелецкого союза в подготовке и проведении разного рода спортивных мероприятий как местного, так и общегосударственного масштаба. Сделаны выводы о том, что Стрелецкий союз внес определенный вклад в развитие спорта на территории Западной Беларуси, наибольших успехов при этом добились стрельцы на Полесье и в Вильно. Вместе с тем по ряду объективных причин, прежде всего из-за тяжелого материального положения моло -дого поколения региона, спортивная деятельность стрелецкой организации не смогла приобрести по-настоящему массовый характер. Использован широкий спектр документальных и зарубежных историографических источников.

The article analyzes sporting activities of the Shooting Union «Strelets» in the territory of Western Belarus during the interwar period. The Union’s Charter declared the work on the development of physical culture and sports one of the main tasks of the shooting organization. After the coup d’etat of 1926, sports activities of the «Strelets» began to receive the full support of the Polish authorities, who viewed it as an important component of their youth policy. The article describes the conduct of sports work in the Shooting Union during the implementation of the military training of its members, as well as the activities of the sports clubs and sports sections in the shooting squads. Participation of the western belarusian units of the Shooting Union in the preparation and conduct of various sports events, both local and national, is analyzed. Conclusions are made that the Shooting Union made a definite contribution to the development of sports in the territory of Western Belarus, the greatest success was achieved by the archers in Polessie and in Vilna. At the same time, for a number of objective reasons, primarily because of the difficult financial situation of the younger generation of the region, sporting activities of the shooting organization were not able to acquire a truly mass character. During the work on the article, a wide range of documentary and foreign historiographic sources was used.

Западная БеларусьСтрелецкий союзмолодежная политикаспортфизическое воспитаниемежвоенный периодWestern BelarusShooting Unionyouth policysportphysical educationinterwar periodReferencesMałolepszy, E. Przyczynek do dziejów sportu ludności polskiej województw północno-wschodnich Drugiej Rzeczypospolitej / E. Małolepszy // Przeglqd Polsko-Polonijny. - 2012. - № 3. - S. 313-328.Malolepszy Е. Przyczynek do dziejów sportu ludności polskiej województw polnocno-wschodnich Drugiej Rzeczy-pospolitej [A contribution to the history of sport to the population of Polish north-eastern provinces of the Second Polish Republic]. Przegląd Polsko-Polonijny [The Poland - Polonia Review], 2012, no. 3, pp. 313-328.Malolepszy, Е. Kultura fizyczna i turystyka w wojewodztwie poleskim w latach 1921-1939. Zarys problematyki / Е. Malolepszy, T. Drozdek-Malolepsza // Bialoruskie Zeszyty Historyczne. - 2014. - № 41. - S. 126-142.Malolepszy Е., Drozdek-Malolepsza T. Kultura fizyczna i turystyka w województwie poleskim w latach 1921 - 1939. Zarys problematyki [Physical culture and tourism in the Polesie province in the years 1921 - 1939. Outline of the problem], Bialoruskie Zeszyty Historyczne [Belarusian Historical Journals], 2014, no, 41, pp, 126-142,Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь (НАРБ). – Ф. 242 п. Прадстаўніцтва ЦК КПЗБ. Воп. 1. Спр. 483.Natsional’nyj archive Respubliki Belarus’ (NARB) [National Archive of the Republic of Belarus (NARB)], F. 242 p. L. 1, C, 483,НАРБ. – Ф. 242 п. Прадстаўніцтва ЦК КПЗБ. Воп. 1. Спр. 465NARB [NARB], F, 242 p. L, 1, C, 465,Bogalecki, Т. Zwiqzek Strzelecki wobec slowianskich mniejszosci narodowych w II Rzeczypospolitej / T. Bogalecki // Przeglqd Historyczny. - 1995. - № 3-4. - S. 351-359.Bogalecki T, Związek Strzelecki wobec słowiańskich mniejszości narodowych w II Rzeczypospolitej [Shooting Union against Slavic national minorities in the Second Polish Republic], Przeglqd Historyczny [Historical Review], 1995, no, 3-4, pp, 351 - 359,Statut i regulaminy Zwiqzku Strzeleckiego. - Warszawa: Wydawnictwo Centralnego Instytutu Wydawniczego Zwiqzku Strzeleckiego, 1933. - 178 s.Statut i regulaminy Związku Strzeleckiego [Statute and regulations of the Shooting Union]. Warshaw, 1933, 178 p.Jablonowski, M. Wychowanie fizyczne i przysposobienie wojskowe w opiniach Jozefa Pilsudskiego 1926-1935 (wybrane zagadnienia) / M. Jablonowski // Echa Przeszlosci VI. - Olsztyn, 2005. - S. 107-118.Jablonowski M. Wychowanie fizyczne i przysposobienie wojskowe w opiniach Jozefa Pilsudskiego 1926-1935 (wybrane zagadnienia) [Physical education and military training in the opinions of Jozef Pilsudski 1926-1935 (selected issues)]. Echa PrzeszłościVI [Echoes of the Past VI]. Olsztyn, 2005, pp. 107-118.Dziemianko, Z. Przysposobienie wojskowe Zwiqzku Strzeleckiego w latach 1919-1939 / Z. Dziemianko // Przeglqd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczenstwa. - 2009. - № 2. - S. 57-63.Dziemianko Z. Przysposobienie wojskowe Zwiqzku Strzeleckiego w latach 1919-1939 [Military disposition of the Shooting Union in the years 1919 - 1939]. Przeglqd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczenstwa [Scientific and Methodological Review. Education for safety], 2009, no 2. pp. 57-63.Дзяржаўны архіў Брэсцкай вобласці (ДАБВ). – Ф. 67 сч. Камандаванне акругі карпусоў № 9. – Воп. 2. – Спр. 197.Gosudarstwennyj arkhiv Brestskoj oblasti (GABO) [State Archives of Brest Region (SABR)]. F. 67 sch. L. 2. C. 197.Tymczasowy program przysposobienia wojskowego w szkolach średnich, zawodowych i seminarjach nauczycielskich // Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. - 1923. - № 1. - S. 7-9.Tymczasowy program przysposobienia wojskowego w szkolach średnich, zawodowych i seminarjach nauczycielskich [Provisional program of military training in secondary schools, vocational and teacher training seminars]. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego = Official Journal of the Ministry of Religion and Public Education, 1923, no. 1, pp. 7-9.Kurleto, M. Wychowanie fizyczne w Zwiqzku Strzeleckim / M. Kurleto // Strzelec. - 1933. - № 53. - S. 80-82.Kurleto M. Wychowanie fizyczne w Zwiqzku Strzeleckim [Physical education in the Shooting Union]. Strzelec = Archer, 1933, no. 53, pp. 80-82.ДАБВ. – Ф. 59 оц. Папячыцельства Брэсцкай школьнай акругі. – Воп. 2 оц. – Спр. 1052.GABO [SABR], F. 59 ос. L. 2 ос. C. 1052.Statut Brzeskiego klubu sportowego “Strzelec”. - Brześć: Drukarnia Literacka, 1931. - 16 s.Statut Brzeskiego klubu sportowego “Strzelec” [Statute of Brest sports club „Strzelec”]. Brest, 1931, 16 p.Cichowicz, C. Jak pracuje Okręg Brześć nad Bugiem / C. Cichowicz // Strzelec. - 1936. - № 50-52. - S. 62-64.Cichowicz C. Jak pracuje Okr^g Brzesc nad Bugiem [How the Brest on the Bug district works], Strzelec = Archer, 1936, no. 50 - 52, pp. 62 - 64.Kawalec, Т. Okręgowe zawody sportowo-strzeleckie organizacji P.W. w Brześciu n/B. / Т. Kawalec // Strzelec. -1924. - № 19 - 20. - S. 19-22.Kawalec, T. Okr^gowe zawody sportowo-strzeleckie organizacji P. W. w Brzesciu n/B. [District sports and shooting competition of the M. T. organizations in Brest], Strzelec = Archer, 1924, no. 19-20, pp. 19-22.Ze zwiqzku Strzeleckiego // Kurjer Wilenski. - 1928. - 13 pazdziernika. - S. 3.Ze zwiqzku Strzeleckiego [From the Shooting Union]. Kurjer Wilenski = Wilno Kurier, 1928, no. 235, p. 3.Wisniewski, К. О sporcie pieszym / K. Wisniewski // Stadjon. - 1929. - № 24. - S. 5.Wisniewski К. О sporcie pieszym [About walking sport]. Stadjon = Stadium, 1929, no. 24, p. 5.Czaki, Т. Trzeci Marsz Szlakiem Kadrówki / Т. Czaki // Strzelec. - 1926. - № 31-33. - S. 4-19.Czaki T. Trzeci Marsz Szlakiem Kadrowki [Third March along the Kadrowka Trail]. Strzelec = Archer, 1926, no. 31-33, pp. 4 - 19.V-ty Marsz Szlakiem Kadrowki 6. VIII. 1928. - Warszawa: Drukarnia Panstwowa, 1928. - 244 s.V-ty Marsz Szlakiem Kadrowki 6. VIII. 1928. [V-th March along the Kadrowka Trail 6. VIII. 1928.]. Warshaw, 1928, 244 p.egulamin Marszu Strzeleckiego „Szlakiem Świteziańskim” Baranowicze – Nowogródek. – Nowogródek: Drukarnia Wydzialu Pow. w Nowogródku, 1930. - 16 s.Regulamin Marszu Strzeleckiego “Szlakiem Świteziańskim” Baranowicze – Nowogródek [Regulations of the Marching Rifle «Svityazan Trail» Baranowicze - Novogrudok], Novogrudok, 1930, 16 p.ronika // Życie Nowogródzkie. - 1927. - № 13. - 6 sierpnia. - S. 6.Kronika [Chronicle], Życie Nowogródzkie = Nowogródek life, 1927, no. 13, p. 6.Przebieg Marszu Szlakiem Świteziańskim // Życie Nowogródzkie. - 1927. - № 14. - S. 7-9.Przebieg Marszu Szlakiem Świteziańskim [The route of the March along the Svityazan Trail]. Życie Nowogródzkie = Nowogródek life, 1927, no. 14, pp. 7-9.Drugi Marsz Szlakiem Świteziańskim // Strzelec. - 1928. - № 31-32. - S. 28-30.Drugi Marsz Szlakiem Świteziańskim [Second March on the Svityazan Trail]. Strzelec = Archer, 1928, no. 31-32, pp. 28-30.Ill Marsz Szlakiem Świteziańskim // Życie Nowogródzkie. – 1930. – 14 września. - S. 2.III Marsz Szlakiem Świteziańskim [III March along the Svityazan Trail]. Życie Nowogródzkie = Nowogródek life, 1930, no. 215, p. 2.Kurleto, M. Z życia sportowego okręgów Związku Strzeleckiego w r. 1937 / M. Kurleto // Strzelec. - 1938. - № 2. - S. 15-16.Kurleto M. Z ycia sportowego okręgów Związku Strzeleckiego w r. 1937 [From the sporting life of the Shooting Union District in 1937]. Strzelec = Archer, 1938, no. 2, pp. 15-16.Kurleto, M. Z życia sportowego okręgów Związku Zwiqzku Strzeleckiego w r. 1937 / M. Kurleto // Strzelec. - 1938. - № 3. -S. 12-13.Kurleto M. Z Z życia sportowego okręgów Związku Strzeleckiego w r. 1937 [From the sporting life of the Shooting Union District in 1937]. Strzelec = Archer, 1938, no. 3, pp. 12-13.Strzelcy na ziemi Komendanta // Strzelec. - 1936. - № 50 - 52. - S. 105-109.Strzelcy na ziemi Komendanta [Archers on the Commander’s land], Strzelec = Archer, 1936, no. 50 - 52, pp. 105-109.Gajl-Kot, A. Na pograniczu Rzeczypospolitej / A. Gajl-Kot // Strzelec. - 1936. - № 50-52. - S. 93-95.Gajl-Kot A. Na pograniczu Rzeczypospolitej [On the border of the Republic], Strzelec = Archer, 1936, no. 50-52, pp. 93-95.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.