vestihИзвестия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наукProceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series2524-23692524-2377The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"10.29235/2524-2369-2020-65-1-61-70vestih-742Research ArticleЯЗЫКОЗНАНИЕLINGUISTICSРоля правазнаўцаў у выпрацоўцы беларускай юрыдычнай тэрміналогіі (1920–1930-­я гг.)Lawyers role in the development of the Belarusian legal terminology (1920s–1930s)КулешГ. І.KuleshH. I.

Кулеш Анна Ивановна – доктор филолологических наук, профессор

ул. К. Маркса, 31, 220030, Минск

Hanna I. Kulesh – D. Sc. (Philol.), Professor

K. Marksa Str., Minsk 220030

kulesh_bsu@tut.byБеларускі дзяржаўны ўніверсітэтBelarusian State University2020120220206516170Copyright © Кулеш Г.І., 20202020Кулеш Г.І.Kulesh H.I.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/742

На материале публикаций 1920–1930­х гг. известных правоведов выявлена их приоритетная по сравнению с филологами роль в закладывании основ белорусской юридической терминологии. Показано активное участие правоведов в белорусизации юридической науки и образования, причем не только уроженцев Беларуси, но и приглашенных на работу в БССР по причине недостатка собственных кадров. Выяснены особенности практической реализации основных принципов создания словаря юридической терминологии, выработанных Научно-терминологической комиссией при Народном комиссариате просвещения БССР, прослежены изменения отношения к этим принципам на протяжении указанного времени в зависимости от изменений лингвистической идеологии в БССР.

On the well-known jurists’ publications from the 1920s – 1930s their priority role in creating and streamlining Belarusian legal terminology in comparison with philologists’ role was identified. It shows the active participation in the Belarusization of legal science and education, except for the natives of Belarus, and legal specialists invited to work in the BSSR because of the lack of their own personnel. The features of practical implementation of basic principles of creating the dictionary of legal terminology developed by the Scientific and Terminology Commission under the People’s Commissariat of Education of the BSSR are clarified, changes in attitude to these principles during specified time are tracked depending on changes in linguistic ideology in the BSSR.

белорусская юридическая терминологияпринципы создания терминологиитерминотворческая деятельностьбелорусизация юридической науки и образованияBelarusian legal terminologyprinciples of creation of terminologyterm-building activityBelarusization of legal science and educationReferencesСенько, А. Лингвистическое обеспечение норм законодательства о языке судопроизводства / А. Сенько // Юстыцыя Беларусі. – 2012. – № 3. – С. 72–75.Sen’ko A. Linguistic support of the norms of legislation on the language of legal proceedings. Yustytsyya Belarusі [Justice of Belarus], 2012, no. 3, pp. 72–75 (in Russian).Гуткоўскі, М. Беларуская праўная тэрміналогія / М. Гуткоўскі // Працы Беларус. дзярж. ун-ту. – 1927. – № 14–15. – С. 81–91.Gutkouski M. Belarussian legal terminology. Pratsy Belaruskaga dzyarzhaunaga universiteta [Work of the Belarusian State University], 1927, no. 14–15, pp. 81–91 (in Belarusian).Шаршун, В. А. Развитие классификации национального законодательства: исторический аспект [Электронный ресурс] / В. А. Шаршун // Проблемные вопросы теории и истории белорусской государственности: материалы круглого стола. – Минск, 2014. – Режим доступа: http://elib.bsu.by/handle/123456789/110411. – Дата доступа: 30.11.2018.Sharshun V. A. Development of the classification of national legislation: the historical aspect. Problemnye voprosy teorii i istorii belorusskoi gosudarstvennosti : materialy kruglogo stola [Problem questions of the theory and history of the Belarusian statehood: materials of a round table]. Minsk, 2014. Available at: http://elib.bsu.by/handle/123456789/110411 (accessed 30.11.2018) (in Russian).Гуткоўскі, М. М. Сістэматычны паказчык (спроба сістэматыкі) заканадаўства Беларускай Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі за 1919–1928 гады з альфабэтна-прадметным паказчыкам і спісам чынных на 1 студзеня 1929 году законаў / М. М. Гуткоўскі. – Менск : Выд. Кіраўніцтва спраў СНК і Экан. нарады БССР, 1929. – 263 с.Gutkouski M. M. Systematic index (attempt of systematics) of the legislation of the Belarusian Socialist Soviet Republic for 1919–1928 with an alphabetic subject index and a list of laws in effect on January 1, 1929. Mensk, Publishing House of the Office of the Council of People’s Commissars and the Economic Council of the BSSR, 1929. 263 p. (in Belarusian).Лёсік, А. У справе беларускай навуковай тэрміналогіі / А. Лёсік // Полымя. – 1926. – № 1. – С. 142–147.Lesik A. Regarding Belarusian scientific terminology. Polymya [Flame], 1926, no. 1, pp. 142–147 (in Belarusian).Кнорин, В. Г. Избранные статьи и речи / В. Г. Кнорин. – Минск : Беларусь, 1990. – 303 с.Knorin V. G. Selected articles and speeches. Minsk, Belarus’ Publ., 1990. 303 p. (in Russian).Гаўзэ Файфель Ісакавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. – Мінск, 1997. – Т. 5 : Гальцы – Дагон. – С. 89.Gauze Faifel’ Іsakavіch. Belaruskaya entsyklapedyya. T. 5 [Belarusian encyclopedia. Vol. 5]. Minsk, 1997, pp. 89 (in Belarusian).Гаўзэ, Ф. Да пытання аб беларускай юрыдычнай тэрміналогіі / Ф. Гаўзэ // Вес. народ. камісарыяту юстыцыі БССР. – 1927. – № 1. – С. 23–25.Gauze F. To the question of Belarussian legal terminology. Vestsі narodnaga kamіsaryyatu yustytsyі BSSR [News of the People’s Commissariat of Justice of the BSSR], 1927, no. 1, pp. 23–25 (in Belarusian).Партноў, А. Леў Акіншэвіч – гісторык украінскі і беларускі / А. Партноў // Беларус. гіст. агляд. – 1999. – Т. 6, сш. 1–2. – С. 248–255.Partnou A. Leo Akinshevich – Ukrainian and Belarusian historian. Belaruski gistarychny aglyad = Belarusian Historical Review, 1999, no. 1–2, pp. 248–255 (in Belarusian).Окіншэвіч, Л. Да пытання пра беларускую юрыдычную тэрміналогію / Л. Окіншэвіч // Полымя. – 1928. – № 4. – С. 187–195.Okinshevich L. To the question of Belarussian legal terminology. Polymya [Flame], 1928, no. 4, pp. 187–195 (in Belarusian).Саракавік, І. А. Некаторыя асаблівасці развіцця юрыдычнай навукі і адукацыі Беларусі ў міжваенны перыяд / І. А. Саракавік // Вісн. Нац. ун-ту “Львів. політехніка”. Юрид. науки. – 2016. – № 837. – С. 345–356.Sarakavik I. A. Some features of the development of legal science and education in Belarus in the interwar period. Vіsnik Natsіonal’nogo unіversitetu “L’vіvs’ka polіtekhnіka”. Yuridichnі nauki = Bulletin of the Lviv Polytechnic National University. Series of Legal Sciences, 2016, no. 837, pp. 345–356 (in Belarusian).Саракавік, І. А. М. В. Грэдзінгер – вядомы беларускі вучоны-цывіліст, выкладчык / І. А. Саракавік // Юстыцыя Беларусі. – 2015. – № 4. – С. 76–79.Sarakavik I. A. Gredinger – famous Belarusian scientist, civilist, teacher. Yustytsyya Belarusі [Justice of Belarus], 2015, no. 4, pp. 76–79 (in Belarusian).Грэдынгер, М. Да пытання аб аўтэнтычнасці тэксту закона пры раўнапраўнасці дзвюх ці некалькіх моў / М. Грэдынгер // Працы Беларус. дзярж. ун-ту. – 1930. – № 25. – С. 77–90.Gredynger M. To the question of the authenticity of the text of the law at equality of two or more languages. Pratsy Belaruskaga dzyarzhaunaga unіversytetu [Works of the Belarusian State University], 1930, no. 25, pp. 77–90 (in Belarusian).Ахремчик, Р. В. Гредингер Михаил Осипович [Электронный ресурс] / Р. В. Ахремчик, Е. А. Бондаренко, Т. М. Гончар // История НАН Беларуси в лицах. – 2015. – Режим доступа: http://library.basnet.by/handle/csl/267. – Дата доступа: 28.11.2018.Akhremchik R. V., Bondarenko E. A., Gonchar T. M. Gredinger Mihail Osipovich. Istoriya NAN Belarusi v litsakh [History of the National Academy of Sciences of Belarus in persons]. Available at: http://library.basnet.by/handle/csl/267 (accessed 28.11.2018) (in Russian).Грэдынгер, М. Да дзесяцігоддзя Грамадзянскага кодэкса ў БССР / М. Грэдынгер. – Менск : Выд-ва Беларус. акад. навук, 1933. – 76 с.Gredynger M. The decade of the civil code of the Byelorussian SSR. Mensk, Publishing House of the Belarusian Academy of Sciences, 1933. 76 p. (in Belarusian).Кулеш, Г. І. Мова беларускага заканадаўства ХХ стагоддзя: генезіс і эвалюцыя / Г. І. Кулеш. – Мінск : БДУ, 2015. – 303 с.Kulesh H. I. Language Belarusian legislation of the twentieth century: genesis and evolution. Minsk, Belarusian State University, 2015. 303 p. (in Belarusian).

The authors declare that there are no conflicts of interest present.