<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">vestih</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Известия Национальной академии наук Беларуси. Серия гуманитарных наук</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Proceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Humanitarian Series</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">2524-2369</issn><issn pub-type="epub">2524-2377</issn><publisher><publisher-name>The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="doi">10.29235/2524-2369-2023-68-1-35-43</article-id><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">vestih-956</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>ИСКУССТВОВЕДЕНИЕ, ЭТНОГРАФИЯ, ФОЛЬКЛОР</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>ARTS, ETHNOGRAPHY AND FOLKLORE</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Дворянское поместье на белорусских землях в дореформенный период: крепостная эксплуатация и патриархальное попечение над крестьянами</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Noble manors in Belarus lands in the pre-reform period: servitude exploitation and patriarchal care of the peasants</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-3036-8466</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Шидловский</surname><given-names>С. О.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Shydlouski</surname><given-names>S. A.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Шидловский Сергей Олегович – кандидат исторических наук, доцент</p><p>ул. Сурганова, 1, корп. 2, 220072, Минск</p></bio><bio xml:lang="en"><p>Siarhei A. Shydlouski – Ph. D. (Hist.), Associate Professor. Center for the Belarusian Culture</p><p>1 Surhanov Str., Bldg 2, Minsk 220072</p></bio><email xlink:type="simple">s.szydlowskij@psu.by</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff-1"><aff xml:lang="ru"><institution>Центр исследований белорусской культуры, языка и литературы Национальной академии наук Беларуси</institution></aff><aff xml:lang="en"><institution>Center for the Belarusian Culture, Language and Literature researches of the National Academy of Sciences of Belarus</institution></aff></aff-alternatives><pub-date pub-type="collection"><year>2023</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>11</day><month>02</month><year>2023</year></pub-date><volume>68</volume><issue>1</issue><fpage>35</fpage><lpage>43</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Шидловский С.О., 2023</copyright-statement><copyright-year>2023</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Шидловский С.О.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Shydlouski S.A.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/956">https://vestihum.belnauka.by/jour/article/view/956</self-uri><abstract><p>Рассматриваются традиции патриархального попечения над крестьянами в дворянском поместье на белорусских землях в дореформенный период. Патриархальное попечение интерпретируется как социальный механизм, позволяющий поддерживать минимально приемлемый уровень материального обеспечения крестьян в условиях возрастающей крепостной эксплуатации. Термин «эксплуатация» определяется как процесс присвоения помещиками результатов труда крепостного крестьянства. Указывается, что механизм патриархальной опеки функционировал со значительными ограничениями и был не в состоянии остановить дальнейшую деградацию трудовых ресурсов и хозяйства крепостных.Отмечается, что система ведения помещичьего хозяйства, сформированная во времена существования Речи Посполитой и сохранившаяся на землях «западных губерний» Российской империи, в течение исследуемого периода находилась в процессе трансформации. Местное дворянское поместье под влиянием общероссийских социальноэкономических и политических факторов приобретало новые характеристики и вместе с тем сохраняло свою хозяйственную и культурную специфику, например, низкую степень солидарности в межсословных коммуникациях, что влияло на интенсивность эксплуатации крепостных и характер попечения над ними.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>The article analyzes the traditions of patriarchal care of peasants in a noble estate on Belarusian lands in the prereform period. Patriarchal care is interpreted as a social mechanism that allows maintaining a minimum acceptable level of material security for peasants in conditions of increasing serf exploitation. The term “exploitation” is defined as the process of appropriation by landlords of the results of the labor of the serf peasantry. It is indicated that the mechanism of patriarchal guardianship functioned with significant limitations and was unable to stop the further degradation of labor resources and the economy of serfs.It is noted that the system of landlord farming, formed during the existence of the Polish-Lithuanian Commonwealth and preserved in its main features on the lands of the “western provinces” of the Russian Empire, was in the process of transformation during the period under study. The local noble estate, under the influence of all-Russian socio-economic and political factors, acquired new characteristics, and at the same time retained its economic and cultural specifics, for example, a low degree of solidarity in inter-verbal communications, which affected the intensity of exploitation of serfs and the nature of care for them.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>поместное дворянство</kwd><kwd>крепостная эксплуатация</kwd><kwd>патриархальное попечение</kwd><kwd>межсословное взаимодействие</kwd><kwd>сарматизм</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>landed nobility</kwd><kwd>serf exploitation</kwd><kwd>patriarchal care</kwd><kwd>inter-verbal interaction</kwd><kwd>Sarmatism</kwd></kwd-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Статистические таблицы Российской империи / сост. и изд. по распоряжению Министра внутр. дел Стат. отд. Центр. стат. ком. – СПб.: Тип. К. Вульфа, 1863. – Вып. 2: Наличное население империи за 1858 год / ред. А. Бушена. – X, 330 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Bushen А. (ed.). Statistical tables of the Russian Empire, published by order of the Minister of the Interior by the Central Statistical Committee. Vol. 2. The actual population of the empire for 1858. St. Petersburg, K. Vul’f Publ., 1863. 330 p. (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Tyszkiewicz, K. Wilija i jej brzegi: pod względem hydrograficznym, historycznym, archeologicznym i etnograficznym / K. Tyszkiewicz. – Drezno: Drukiem i nakładem Józefa I. Kraszewskiego, 1871. – XVI, 362 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Tyszkiewicz K. Wilija i jej brzegi: pod względem hydrograficznym, historycznym, archeologicznym i etnograficznym [Wilija and its shores: in terms of hydrography, history, archeology and ethnography]. Drezno, Drukiem i nakładem J. I. Kraszewskiego, 1871. XVI, 362 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Булгак, Я. Край дзіцячых гадоў / Я. Булгак; пер. з пол. мовы Т. Г. Вяршыцкай. – Мінск: Беларусь, 2004. – 415 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Bułhak J. Kraj lat dziecinnych [The edge of childhood]. Gdańsk, ASP Rymsza, 2003. 287 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Шыдлоўскі, С. А. Шляхецкі этас у творах А. Міцкевіча «Пан Тадэвуш» і Я. Баршчэўскага «Шляхціц Завальня» / С. А. Шыдлоўскі // Acta Albaruthenica. – 2005. – № 5. – С. 177–181.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Shydlouski S. A. Noble ethos in the works of A. Mickiewicz “Mr. Thaddeus” and J. Barszewski “Nobles of Zavalnya”. Acta Albaruthenica, 2005, no. 5, pp. 177–181 (in Belarusian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Gloger, Z. Encyklopedja staropolska ilustrowana: w 4 t. / Z. Gloger. – Warszawa: Druk P. Laskauera i W. Babickiego, 1900–1903. – T. 1. – 1900. – 316 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Gloger Z. Encyklopedja staropolska ilustrowana. Т. 1 [Old Polish illustrated encyclopedia. Vol. 1]. Warszawa, Druk P. Laskauera i W. Babickiego, 1900. 316 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Gloger, Z. Encyklopedja staropolska ilustrowana: w 4 t. / Z. Gloger. – Warszawa: Druk P. Laskauera i S-ki, 1900–1903. – T. 3. – 1902. – 350 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Gloger Z. Encyklopedja staropolska ilustrowana. Т. 3 [Old Polish illustrated encyclopedia. Vol. 3]. Warszawa, Druk P. Laskauera i S-ki, 1902. 350 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Янушкевіч, Я. Успаміны (1805–1831) / Я. Янушкевіч; укл., пер. з пол. мовы В. В. Гарбачовай. – Мінск: Лімарыус, 2011. – 256 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Yanushkevіch Y. Memories (1805–1831). Minsk, Lіmaryus Publ., 2011. 256 p. (in Belarusian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Kraszewski, J. I. Wspomnienia Polesia, Wołynia i Litwy / J. I. Kraszewski. – Paryż: Nakładem J. K. Wilczynskiego, 1860. – 144 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kraszewski J. I. Wspomnienia Polesia, Wołynia i Litwy [Memories of Polesie, Volhynia and Lithuania]. Paryż, Nakładem J. K. Wilczynskiego, 1860. 144 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit9"><label>9</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Gołębiowski, Ł. Domy i dwory / Ł. Gołębiowski. – Warszawa: Druk. N. Gkücksberga, 1830. – [4], 296 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Gołębiowski Ł. Domy i dwory [Houses and mansions]. Warszawa, Druk N. Gkücksberga, 1830. 296 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit10"><label>10</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Токць, С. М. Сяляне і памешчыкі ў паслярэформеннай Беларусі (1861–1914): характар сацыякультурных адносін / С. М. Токць // Працы гістарычнага факультэта БДУ: навук. зб. / Беларус. дзярж. ун-т. – Мінск, 2015. – Вып. 10. – С. 97–108.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Tokts S. M. Farmers and landowners in the post&amp;reform Byelorussian (1861–1914): nature of socio&amp;cultural relations. Pratsy gіstarychnaga fakul’teta BDU: navukovy zbornik [Proceedings of the historical faculty of BSU: scientific collection]. Minsk, 2015, no. 10, pp. 97–108 (in Belarusian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit11"><label>11</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі (НГАБ у г. Мінску). – Ф. 1628. Воп. 1. Спр. 1138.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">National Historical Archives of Belarus (NHAB). F. 1628, Op. 1, D. 1138 (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit12"><label>12</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі (НГАБ у г. Мінску). – Ф. 1628. Воп. 1. Спр. 1292.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">National Historical Archives of Belarus (NHAB). F. 1628, Op. 1, D. 1292 (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit13"><label>13</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Шыдлоўскі, С. А. Культура прывілеяванага саслоўя Беларусі: 1795–1864 гг. / С. А. Шыдлоўскі. – Мінск: Беларус. навука, 2011. – 168 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Shydlouski S. A. Culture of the privileged class of Belarus: 1795−1864. Minsk, Belaruskaya navuka Publ., 2011. 168 p. (in Belarusian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit14"><label>14</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Massalski, E. T. Pan Podstolic, albo, Czém jesteśmy, czém być możemy: romans administracijny: w 5 cz. / E. T. Massalski. – Wilno: W Druk. A. Marcinkowskiego, 1831–1833. – Cz. 2: Szlachcic. – 1831. – 268 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Massalski E. T. Pan Podstolic, albo, Czém jesteśmy, czém być możemy: romans administracijny. Część 2. Szlachcic [Mr. Podstolic, or, What we are, what can we be: an administrative romance. Part 2. Nobleman]. Wilno, W Drukarni A. Marcinkowskiego, 1831. 268 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit15"><label>15</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Lachnicki, I. E. Statystyka gubernii Litewsko-Grodzienskiey / I. E. Lachnicki. – Wilno: Nakładem i drukiem J. Zawadzkiego, 1817. – X, [2], 88 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Lachnicki I. E. Statystyka gubernii Litewsko-Grodzienskiey [Statistics of the Lithuanian Grodno-Governorate]. Wilno, Nakładem i drukiem J. Zawadzkiego, 1817. Х, [2], 88 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit16"><label>16</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Мейер, А. Описание Кричевского графства 1786 года / А. Мейер // Могилевская старина: сб. ст. «Могилевских губернских ведомостей» / под ред. Е. Р. Романова. – Могилев, 1901. – Вып. 2. – С. 86–137.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Meier A. Description of Krichevsky county in 1786. Mogilevskaya starina: sbornik statei “Mogilevskikh gubernskikh vedomostei” [Mogilev antiquity: collection of articles “Mogilev provincial journals”]. Mogilev, 1901, iss. 2, pp. 86–137 (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit17"><label>17</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Державин, Г. Р. Записки. 1743–1812 / Г. Р. Державин. – М.: Тип. А. Семена, 1860. – 502 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Derzhavin G. R. Notes. 1743–1812. Moscow, A. Semen Publ., 1860. 502 p. (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit18"><label>18</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Аникиевич, К. Т. Сенненский уезд Могилевской губернии: опыт описания в географическом, историческом, этнографическом, бытовом, промышленном и статистическом отношениях, с картой уезда, схемой двух озёр и рисунками в тексте / К. Т. Аникиевич. – Могилев: Изд. Могилев. губерн. стат. ком., 1907. – 149 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Anikievich K. T. Senno county of the Mogilev province: an experience of description in geographical, historical, ethnographic, domestic, industrial and statistical terms, with a map of the county, a diagram of two lakes and drawings in the text. Mogilev, Publication of the Mogilev Provincial Statistical Committee, 1907. 149 p. (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit19"><label>19</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Жданов, М. П. Путевые записки по России, в двадцати двух губерниях / М. П. Жданов. – СПб.: В. Поляков, 1843. – 220 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Zhdanov M. P. Travel notes in Russia in twenty-two provinces. St. Petersburg, V. Polyakov Publ., 1843. 220 p. (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit20"><label>20</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Случевский, К. К. По Северо-Западу России: в 2 т. / К. К. Случевский. – СПб.: Тип. А. Ф. Маркса, 1897. – Т. 2: По западу России. – [4], 610, XII с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Sluchevskii K. K. In the North-West of Russia. Vol. 2. In the West of Russia. St. Petersburg, A. F. Marx Publ., 1897. [4], 610, XII p. (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit21"><label>21</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Бобровский, П. О. Физические и нравственные элементы северо-западных губерний России / П. О. Бобровский // Вестн. Запад. России. – 1865. – Г. 4, кн. 3, т. 3. – С. 37–64.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Bobrovskii P. O. Physical and moral elements of the northwestern provinces of Russia. Vestnik Zapadnoi Rossii [Bulletin of Western Russia], 1865, bk. 3, vol. 3, pp. 37–64 (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit22"><label>22</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Бобровский, П. О. Физические и нравственные элементы северо-западных губерний России / П. О. Бобровский // Вестн. Запад. России. – 1865. – Г. 4, кн. 4, т. 3. – С. 1–17.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Bobrovskii P. O. Physical and moral elements of the northwestern provinces of Russia. Vestnik Zapadnoi Rossii [Bulletin of Western Russia], 1865, bk. 4, vol. 3, pp. 1–17 (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit23"><label>23</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Tyszkiewicz, E. Opisanie powiatu borysowskiego pod względem statystycznym, geognostycznym, historycznym, gospodarczym, przemysłowo-handlowymilekarskim, zdodaniemwiadomości: oobyczajach, spiewach, przysłowiach i ubiorachludu, gusłach, zabobonachitd / E. Tyszkiewicz. – Wilno: Druk. A. Marcinowskiego, 1847. – [10], III, 446, [40] p.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Tyszkiewicz E. Opisanie powiatu borysowskiego pod względem statystycznym, geognostycznym, historycznym, gospodarczym, przemysłowo-handlowymilekarskim, zdodaniemwiadomości: oobyczajach, spiewach, przysłowiach i ubiorachludu, gusłach, zabobonachitd [Describing the Borisowo poviat in terms of statistics, geognostics, history, economy, medicine and industry, with information on: customs, singing, proverbs and clothing, folk, witchcraft, superstition, etc.]. Wilno, Drukarnia A. Marcinowskiego, 1847. 489 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit24"><label>24</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Massalski, E. T. Pan Podstolic, albo, Czém jesteśmy, czém być możemy : romans administracijny: w 5 cz. / E. T. Massalski. – St. Petersburg: W Druk. K. Kraja, 1831–1833. – Cz. 4: Ideały. – 1833. – 286 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Massalski E. T. Pan Podstolic, albo, Czém jesteśmy, czém być możemy: romans administracijny. Część 4. Ideały [Mr. Podstolic, or, What we are, what can we be: an administrative romance. Part 4. Ideals]. St. Petersburg, W Drukarni K. Kraja, 1833. 286 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit25"><label>25</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Massalski, E. T. Pan Podstolic, albo, Czém jesteśmy, czém być możemy : romans administracijny: w 5 cz. / E. T. Massalski. – Wilno: W Druk. A. Marcinkowskiego, 1831–1833. – Cz. 1: Włościanin. – 1831. – 143 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Massalski E. T. Pan Podstolic, albo, Czém jesteśmy, czém być możemy: romans administracijny. Część 1. Włościanin [Mr. Podstolic, or, What we are, what can we be: an administrative romance. Part 1. A peasant]. Wilno, W Drukarni A. Marcinkowskiego, 1831. 143 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit26"><label>26</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Миловидов, А. И. Освобождение крестьян Северо-Западного края и поземельное устройство их при графе М. Н. Муравьеве / А. И. Миловидов. – Вильна: Тип. Св.-Духов. братства, 1901. – 56 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Milovidov A. I. The liberation of the peasants of the North-Western Territory and their land arrangement under Count M. N. Muravyov. Vilna, Printing house of the Holy Spiritual Brotherhood, 1901. 56 p. (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit27"><label>27</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Niemcewicz, J. U. Podróże historyczne po ziemiach Polskich między rokiem 1811 a 1828 odbyte / J. U. Niemcewicz. – Paryż: A. Franck; Petersburg: B. M. Wolff, 1858. – XI, 528 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Niemcewicz J. U. Podróże historyczne po ziemiach Polskich między rokiem 1811 a 1828 odbyte [Historical journeys in the Polish lands between 1811 and 1828 were made]. Paryz, A. Franck Publ., Petersburg, B. M. Wolff Publ., 1858. XI, 528 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit28"><label>28</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Шидловский, С. О. Эдуард Томаш Массальский о стратегиях эксплуатации белорусского крепостного крестьянства / С. О. Шидловский // Вестн. Полоц. гос. ун-та. Сер. A, Гуманитар. науки. – 2014. – № 1. – С. 57–60.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Shydlouski S. A. Edward Massalsky about operating strategy Belarussian serfs. Vestnik Polotskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriya A, Gumanitarnye nauki = Vestnik of Polotsk State University. Part A. Humanities, 2014, no. 1, pp. 57–60 (in Belarusian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit29"><label>29</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Gloger, Z. Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce: w 2 t. / Z. Gloger. – Warszawa: Druk W. Lazarskiego, 1907–1909. – T. 1. – 1907. – 383 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Gloger Z. Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce. Т. 1 [Timber construction and wooden products in old Poland. Vol. 1]. Warszawa, Druk W. Lazarskiego, 1907. 383 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit30"><label>30</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Kontrym, K. Podróż Kontryma, urzędnika banku polskiego odbyta w roku 1829 po Polesiu / K. Kontrym; wydana przez E. Raczynśkiego. – Poznań: u W. Stefańskiego, 1839. – 72 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kontrym K. Podróż Kontryma, urzędnika banku polskiego odbyta w roku 1829 po Polesiu [The journey of Kontrym, an official of the Polish bank, took place in Polesie in 1829]. Poznan, u W. Stefańskiego, 1839. 72 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit31"><label>31</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Севергин, В. М. Записки путешествия по западным провинциям Российского государства, или Минералогические, хозяйственные и другие примечания, учинённые во время проезда через оные в 1802 году... / В. М. Севергин. – СПб.: Тип. Император. Акад. наук, 1803. – [5], 224 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Severgin V. M. Notes of a journey through the western provinces of the Russian state, or Mineralogical, economic and other notes made during a journey through them in 1802... St. Petersburg, Printing house of the Imperial Academy of Sciences, 1803. [5], 224 p. (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit32"><label>32</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Опыт описания Могилевской Губернии в историческом, физико-географическом, этнографическом, промышленном, сельскохозяйственном, лесном, учебном, медицинском и статистическом отношениях: в 3 кн. / под ред. А. С. Дембовецкого. – Могилев: Тип. губерн. правления, 1882–1884. – Кн. 1. – 1882. – [4], 25, 782, [2] с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Dembovetskii А. S. (ed.). The experience of describing the Mogilev Province in historical, physical-geographical, ethnographic, industrial, agricultural, forestry, educational, medical and statistical terms. Book 1. Mogilev, Printing house of the provincial government, 1882. [4], 25, 782, [2] p. (in Russian).</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit33"><label>33</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Karpiński, F. Pamiętniki / F. Karpiński. – Poznań: W. Simon, 1884. – 178 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Karpiński F. Pamiętniki [Memories]. Poznań, W. Simon Publ., 1884. 178 p. (in Polish).</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
